Asnjë i huaj nuk e shpiku gardhin!

Nga Arian Galdini

Asnjë aktor i huaj nuk e shpiku gardhin.

Asnjë aktor i huaj nuk e shpiku mungesën e transparencës.

Asnjë aktor i huaj nuk e shpiku arrogancën e pushtetit përpara qytetarit.

Të huajt mund të hyjnë në një krizë.

Mund ta përdorin, ta zmadhojnë, ta shtrembërojnë, ta fusin në hartën e interesave të tyre.

Por nuk e shpikën ata plagën.

Plaga u hap këtu.

Në tokën që qytetari nuk e pa më të mbrojtur.

Në dokumentin që u errësua.

Në lejen që nuk pyeti.

Në gardhin që doli përpara njeriut.

Në zyrën që heshti.

Në pushtetin që, sa herë i kërkohet llogari, kërkon prapaskenën për të mos dëgjuar plagën.

Prandaj Edi Rama duhet të ikë.

Jo sepse e kërkon një parti.

Jo sepse e kërkon një mikrofon.

Jo sepse e kërkon një rival i vjetër.

Rama duhet të ikë sepse modeli që ai ka ndërtuar nuk ka më masë morale për të qeverisur Shqipërinë.

Një kryeministër nuk mban përgjegjësi vetëm kur firmos vetë çdo akt të kalbur.

Mban përgjegjësi kur nën pushtetin e tij kalbja bëhet mënyrë.

Mban përgjegjësi kur skandalet nuk duken më si përjashtime, por si kapituj të së njëjtës arkitekturë.

Mban përgjegjësi kur qytetari nuk arrin më të dallojë ku mbaron shteti dhe ku fillon interesi privat, ku mbaron zhvillimi dhe ku fillon grabitja, ku mbaron investimi dhe ku fillon pastrimi, ku mbaron leja dhe ku fillon paturpësia.

Gardhi nuk erdhi nga jashtë.

Gardhi u ngul këtu.

Përpara qytetarit tonë.

Në tokën tonë.

Në një vend ku pushteti kishte detyrën të shpjegonte para se të rrethonte, të dëgjonte para se të vendoste, të hapte dokumentin para se të ngrinte propagandën, të mbronte të përbashkëtën para se ta shiste si vizion.

Këtu nuk flitet më vetëm për një projekt. Nuk flitet vetëm për një lagunë.

Nuk flitet vetëm për një resort.

Nuk flitet vetëm për një investitor.

Këtu ka dalë në sipërfaqe mënyra si pushteti e trajton vendin, si hapësirë për t’u administruar nga lart, si truall për t’u negociuar, si pamje për t’u reklamuar, si mall për t’u paketuar, si qytetar për t’u menaxhuar.

Një qeveri mund të gabojë.

Një shtet mund të ketë projekte të kontestuara.

Një investim mund të kërkojë debat.

Por kur çdo pyetje për tokën kthehet në sulm ndaj zhvillimit, kur çdo kërkesë për transparencë trajtohet si sabotim, kur çdo protestë e qytetarit rrethohet menjëherë me teori prapaskenash, atëherë problemi nuk është më projekti.

Problemi është pushteti që nuk duron më qytetarin si subjekt.

Nën qeverisjen e Ramës, çdo skandal i madh duket i veçantë vetëm derisa shfaqet tjetri.

Inceneratorët, bashkitë, tenderat, teknologjia publike, infrastruktura, ndërtimi dhe bregdeti nuk janë më fjalë të shpërndara.

Janë koordinata të një harte.

Kur korrupsioni shfaqet në mbeturina, në bashki, në infrastrukturë, në teknologji, në ndërtim dhe në bregdet, nuk kemi më vetëm raste.

Kemi hartë.

Gjykata vendos fajësinë penale.

Qytetari ka të drejtë të vendosë përgjegjësinë politike.

Fajësia penale kërkon gjykatë.

Përgjegjësia politike kërkon sy.

Nuk duhet të presësh fundin e çdo dosjeje për të parë se shumë dosje të ndryshme çojnë drejt të njëjtave fjalë, tokë, para, leje, ndërtim, tender, zyrë, heshtje, propagandë.

Rama nuk është spektator i këtij modeli.

Ai është arkitekti politik i tij.

Nën të, fjala “zhvillim” është përdorur si çelës për kullën, resortin, bregdetin, betonin dhe çdo projekt që kërkon t’i shkojë përpara qytetarit me arrogancën e faktit të kryer.

Në këtë gjuhë, çdo pyetje për dokumentin kthehet në pengesë.

Por zhvillimi nuk është fjalë magjike.

Nuk e pastron tokën.

Nuk e pastron dokumentin.

Nuk e pastron paranë.

Nuk e pastron pushtetin.

Kur toka bëhet dyshim, paraja bëhet kullë dhe propaganda e quan këtë zhvillim, kryeministri nuk mund të rrijë mbi maket dhe të kërkojë besim.

Raportimet mbi SPAK-un, Arubën, pastrimin e parave, tokat, kullat dhe bregdetin nuk janë vendime përfundimtare fajësie.

Ato duhet të hetohen deri në fund.

Duhet të provohen në gjykatë.

Duhet të ndahen dyshimet nga faktet dhe përgjegjësitë penale nga zhurma mediatike.

Por politikisht, ato kanë hapur një dritare që nuk mbyllet më me fjalime.

Qytetari tani ka të drejtë të dijë çfarë është ndërtuar këtu.

Me çfarë parash.

Mbi çfarë toke.

Me çfarë dokumentesh.

Me çfarë heshtjeje.

Me çfarë lejesh.

Me çfarë lidhjeje midis biznesit, krimit, politikës dhe gjuhës së zhvillimit.

Një kryeministër që pas kaq vitesh në pushtet nuk mund t’i përgjigjet këtyre kërkesave pa i futur menjëherë në thesin e prapaskenës, ka humbur lidhjen me vendin real.

Një lider shumë gjatë në pushtet nis ta ngatërrojë shtetin me aparatin, ligjin me procedurën që i shërben, zhvillimin me maketin, qytetarin me spektatorin dhe vendin me veten.

Pushteti që ngatërron vendin me veten nuk dëgjon më plagën, kërkon t’i japë asaj një shpjegim të përshtatshëm.

Kur qytetari pyet për tokën, ai kërkon prapaskenën.

Kur qytetari del në shesh, ai kërkon deformimin.

Kur qytetari kërkon transparencë, ai flet për sabotim.

Kur dosja flet për para, tokë, kulla dhe dyshime të mëdha, ai flet për zhvillim.

Ky nuk është më kryeministër që qeveris qytetarë.

Është menaxher i një realiteti që nuk do ta pranojë.

Kjo është kthesa më e rrezikshme, kur pushteti nuk thotë më se nuk dëgjoi, por thotë se dikush tjetër po ia deformon qytetarit dhimbjen.

Jo. Dhimbja e qytetarit nuk u shpik jashtë.

Toka, dokumenti, leja dhe mospërfillja u prodhuan këtu, në zyrat e shtetit, në vendimet e pushtetit, në heshtjet e institucioneve.

Interesa të huaja ka. Gjithmonë ka.

Çdo krizë e madhe tërheq aktorë, media, diplomaci, propagandë, rrjete dhe llogari.

Por interesi i huaj nuk është gomë që fshin përgjegjësinë vendase.

Aktorët e huaj mund ta përdorin një plagë.

Nuk e kanë krijuar plagën.

Këtë plagë e krijoi pushteti që vendosi gardhin përpara qytetarit.

Largimi i Ramës nuk është hakmarrje.

Është higjienë politike.

Një vend që ka kaluar nga skandali në skandal nuk mund të presë që i njëjti pushtet që prodhoi mjedisin e kalbjes të bëhet mjeku i tij moral.

Një model nuk mund ta hetojë veten deri në rrënjë, ta gjykojë veten me ndershmëri, ta pastrojë veten pa mbrojtur trashëgiminë e vet dhe pastaj të kërkojë edhe një herë besim.

Por ikja e Ramës nuk është prokurë për rikthimin e askujt.

Shqipëria nuk ka nevojë të dalë nga një pronar për të hyrë te një tjetër.

Ka nevojë të dalë nga koha e pronarëve.

Këtu ndahet opozitarizmi nga riciklimi.

Këtu ndahet Republika nga duopoli.

Një Shqipëri e re nuk lind nga fakti që largohet një njeri.

Lind vetëm nëse largohet mënyra që e quan betonin zhvillim, protestën deformim, drejtësinë reformë kur godet të tjerët dhe qytetarin zhurmë kur pyet.

Shqipëria nuk mund të pastrohet nga një pushtet që nuk pranon se ka ndotur gjuhën e saj.

Nuk mund të ketë qytetari të lirë kur çdo plagë e qytetarit trajtohet si material për regji.

Një vend nuk mund të presë të rilindë nga një njeri që çdo plagë e sheh si keqkuptim të madhështisë së vet.

Koha e tij nuk prodhon më besim.

Prodhon skena, përkthime dhe armiq të jashtëm për plagë të brendshme.

Prodhon një gjuhë ku gjithçka që kërkon llogari quhet pengesë dhe gjithçka që sjell para quhet zhvillim.

Kjo nuk është më qeverisje.

Është lodhje e veshur si vizion.

Rama duhet të ikë jo që Shqipëria të ndërrojë pronar.

Duhet të ikë që gardhi të mbetet pa shtet pas vetes.

Arian Galdini