Korniza që e hëngri revoltën!

Nga Arian Galdini

Një revoltë nuk humbet vetëm kur e shtypin.

Humb edhe kur e fusin në kornizën e gabuar dhe pastaj i thonë botës, kjo është e tëra.

Kjo po ndodh me protestën shqiptare.

Ajo nuk po mundet ende në shesh.

Po lufton për të mos u ngrënë nga pamja që i zgjodhën.

Sepse korniza nuk është pasqyrë.

Është kufi.

Ajo vendos çfarë hyn në pamje, çfarë mbetet jashtë, çfarë bëhet titull, çfarë quhet thelb dhe çfarë zhduket si tepricë.

Korniza nuk tregon vetëm ngjarjen.

Ajo vendos përmasën e lejuar të së vërtetës.

Protesta shqiptare lindi nga poshtërimi.

Lindi nga tokë e pasqaruar, gardh i vendosur para përgjigjes, forcë private para dokumentit, banorë përballë një projekti që fliste me gjuhën e zhvillimit, por i trajtonte njerëzit si pengesë.

Lindi nga një vend ku qytetari e ka ndjerë shpesh veten të zaptuar në tokën e vet, të padëgjuar në institucionin e vet, të vonuar përpara lejes dhe të tejkaluar përpara parasë.

Kjo ishte lënda e parë.

Jo Trump-i.

Jo Ivanka.

Jo Jared Kushner-i.

Jo resorti si titull global.

Ato erdhën më pas.

Pastaj erdhi aparati i pamjes.

Dhe aparati i pamjes, në politikën e sotme, mund të jetë më i fortë se vetë ngjarja.

Sepse një revoltë shumëzërëshe është e vështirë për t’u zotëruar.

Në këtë shesh kishte mjedis, pronë, shtet të kapur, oligarki, zemërim anti-Rama, dyshim anti-Berisha, lodhje anti-duopol, ndjeshmëri patriotike, shoqëri civile, diasporë, njerëz të zakonshëm dhe aktorë që prisnin të merrnin pronësinë e valës.

Ky nuk është një trup me një emër të thjeshtë.

Është shesh shumëburimor.

Dhe pikërisht prandaj u bë i madh.

Pikërisht prandaj u bë i rrezikshëm.

Sepse një shesh shumëburimor e rrit shpejt revoltën, por e lë të pambrojtur kuptimin.

Pastaj erdhi bota dhe ia zgjodhi emrin.

Nuk them se bota nuk kuptoi.

Nuk them se redaksitë ndërkombëtare janë naive.

Nuk them se profesionistëve të lajmit u shpëtoi rastësisht një realitet kaq i përzier.

Jo.

Kjo është pikërisht arsyeja pse çështja është më e rëndë.

Redaksitë e mëdha e njohin kompleksitetin.

Kur Reuters, Guardian, Al Jazeera dhe media të tjera e nxjerrin revoltën shqiptare pothuajse njëzëri në boshtin Kushner–Trump–resort–flamingo–zonë e mbrojtur, ndërkohë që në terren sheshi mban pronë, gardh, banorë, shtet të kapur, anti-Rama, anti-Berisha dhe anti-duopol, nuk po dështojnë të shohin.

Po zgjedhin çfarë të nxjerrin në dritë.

Jo sepse fija Kushner–Trump është e rreme.

Por sepse është fija më e dobishme për ta bërë gjithë revoltën të lexueshme në një treg tjetër, ku emri Trump është magnet politik.

Kjo nuk është padije.

Nuk është vetëm raportim.

Është zgjedhje emri.

Është vullnet për ta vendosur revoltën në një histori që i shërben një publiku tjetër dhe një beteje tjetër.

Po, fija anti-Kushner ekziston.

Po, fija anti-Ivanka ekziston.

Po, fija anti-Trump ekziston.

Po, ka njerëz në shesh që janë kundër investimit, kundër resortit, kundër turizmit luksoz të të huajve, kundër përdorimit të bregdetit shqiptar si mall i elitave globale.

Por fija nuk është pëlhura.

Një e vërtetë e pjesshme mund të jetë më e rrezikshme se një gënjeshtër e plotë, sepse vjen me dokument brenda vetes.

Nuk shpik nga hiçi.

Merr diçka reale, e rrit, e zhvendos, e vendos në qendër dhe e lë pjesën tjetër të bjerë në hije.

Ky është mashtrimi i hollë.

Jo mashtrimi që krijon një botë të rreme.

Mashtrimi që zgjedh një copë të vërtetë dhe e bën të duket si e vërteta e plotë.

Në këtë kuptim, protesta shqiptare po jeton dy pamje njëkohësisht.

Jashtë, Jared–Ivanka.

Brenda, Rama–Berisha.

Jashtë, bota sheh familjen Trump dhe një resort në një zonë të mbrojtur.

Brenda, Shqipëria sheh një pushtet që ka mësuar të kthejë çdo krizë në menaxhim dhe një opozitë të vjetër që jeton prej vitesh nga monopoli i anti-Ramës.

Jashtë, ngjarja hyn në luftën globale rreth Trump-it.

Brenda, ngjarja prek një marrëdhënie shumë më të vjetër, çiftin politik Rama - Berisha, dy pole që grinden, por e mbajnë politikën shqiptare të rrotullohet rreth tyre.

Ky është thelbi që pamja ndërkombëtare e dobëson.

Sa më shumë protesta lexohet si histori Jared - Ivanka, aq më shumë fshihet fakti se në Shqipëri ajo prek nyjën Rama - Berisha.

Rama e ka frikë një protestë që e kthen “Rama ik” në kërkesë qendrore.

Berisha e ka frikë një protestë që thotë “Rama në burg, Berisha në burg” dhe ia heq opozitës së vjetër të drejtën të jetë pronare e vetme e zemërimit anti-Rama.

Rama kërkon ta shohë si kaos.

Berisha kërkon ta mbajë anti-Rama pa e lënë të bëhet anti-Berisha.

Aktorët e rinj kërkojnë certifikatën e lindjes, radikalët përmbysjen, mediat ndërkombëtare Jared - Ivankën.

Secili kërkon ta fusë revoltën në formën që i shërben.

Sepse forma është pushtet.

Ajo nuk është dekor i ngjarjes.

Është mënyra si ngjarja hyn në histori.

Emri nuk vjen pas revoltës.

Emri është fushëbetejë e revoltës.

Ai që vendos emrin, vendos edhe kufijtë e së vërtetës që publiku lejohet të shohë.

Një shesh mund të jetë plot dhe prapë të mos fitojë kuptim.

Një revoltë mund të jetë e drejtë dhe prapë të jetë e pambrojtur.

Një popull mund të dalë masivisht dhe prapë të mos ketë të drejtën ta quajë vetë atë që lindi.

Kjo është plaçkitje moderne politike, nuk të ndalojnë të shfaqesh, të lejojnë të shfaqesh brenda kufirit që kanë zgjedhur për ty.

Të shohin të gjithë.

Por vetëm ashtu siç u duhet atyre.

Kjo është më e hollë se censura.

Censura të zhduk nga pamja.

Korniza të mban në pamje, por ta ngushton kuptimin.

Censura të mbyll derën.

Korniza ta hap ekranin dhe të thotë, do të dukesh këtu, në këtë kënd, me këtë emër, me këtë faj, me këtë simbol, me këtë çift, me këtë histori.

Prandaj kjo betejë nuk është vetëm për protestën.

Është për të drejtën e një populli që ta emërtojë vetë plagën e vet.

Është për të drejtën që revoltës të mos i vendoset etiketa më e përshtatshme për tregun ndërkombëtar, as etiketa më e leverdishme për pushtetin vendas, as etiketa më e dobishme për opozitën e vjetër, as etiketa më e zhurmshme për radikalin, as etiketa më e shkathët për aktorin e ri që kërkon certifikatë lindjeje politike.

Një revoltë nuk vidhet vetëm kur ia marrin sheshin.

Vidhet kur ia marrin emrin.

Vidhet kur pjesa shpallet e tërë.

Vidhet kur korniza e jashtme mbulon nyjën e brendshme.

Vidhet kur bota sheh vetëm Jared - Ivankën dhe nuk sheh Rama - Berishën.

Vidhet kur qytetari që doli nga poshtërimi bëhet material për një histori që nuk e shkroi vetë.

Dhe këtu është prova e vërtetë e kësaj proteste.

Jo vetëm sa do të rritet.

Jo vetëm sa do të zgjasë.

Jo vetëm çfarë do të fitojë në dokumente, në ligje, në hetime, në pezullime, në tërheqje, në dorëheqje.

Por nëse do ta marrë prapë emrin e vet.

Nëse do të thotë vetë çfarë është.

Nëse do të refuzojë të mbetet brenda kornizës që ia zgjodhën të tjerët.

Nëse do ta detyrojë botën të shohë jo vetëm resortin, jo vetëm Trump-in, jo vetëm flamingon, por njeriun shqiptar që u trajtua si pengesë në tokën e vet dhe rendin politik që e ka bërë këtë poshtërim të përsëritshëm.

Një revoltë nuk vidhet vetëm kur i mbyllin rrugën.

Vidhet edhe kur i hapin ekranin, por ia ngushtojnë pamjen.

Kjo është vjedhja më moderne, të të shohin të gjithë, por vetëm brenda kornizës që dikush tjetër zgjodhi për ty.

Arian Galdini