Monopoli i përfaqësimit!

Nga Arsen Lazri,

Anëtar i Kryesisë së LRE Rinisja

Ekonomist

Një vend nuk varfërohet vetëm kur i ikin paratë.

Varfërohet kur i ikën besimi se pjesëmarrja ia vlen.

Monopoli nuk e shkatërron tregun gjithmonë me zhurmë.

E bën më ngadalë, ia heq qytetarit mundësinë për të krahasuar, ia ul cilësinë e zgjedhjes dhe ia rrit koston e dorëzimit.

Në politikë ndodh e njëjta gjë, por fatura nuk vjen vetëm me para, vjen me besim të humbur, me talent të larguar dhe me një shoqëri që nis ta shohë pjesëmarrjen si shpenzim pa kthim.

Shqipëria vuan nga një monopol më i thellë se ai ekonomik, monopoli i përfaqësimit.

Disa aktorë nuk zotërojnë vetëm pushtet. Zotërojnë edhe pamjen e mundësisë.

Shfaqen si të vetmit që mund të qeverisin, të kundërshtojnë, të negociojnë, të shpëtojnë, të zëvendësojnë njëri-tjetrin.

Qytetarit i lihet vota, por i ngushtohet fusha ku lind alternativa.

I thuhet të zgjedhë, pasi të tjerët kanë vendosur cilat zgjedhje do të bëhen të dukshme.

Ky është varfërim politik, por edhe ekonomik.

Kur përfaqësimi bëhet monopol, besimi largohet para kapitalit.

I riu që ikën nuk largohet vetëm për pagë më të lartë, largohet edhe sepse konkurrenca i duket më e ndershme jashtë vendit sesa brenda tij.

Sipërmarrësi i vogël nuk heziton vetëm nga taksat, heziton sepse e di se rregulli nuk peshon njësoj mbi të gjithë.

Profesionisti nuk hesht vetëm nga frika, hesht sepse nuk sheh rrugë ku dija e tij të kthehet në ndikim publik.

Në një ekonomi të shëndoshë, hyrja e aktorëve të rinj e detyron tregun të përmirësohet.

Në një demokraci të shëndoshë, hyrja e përfaqësimeve të reja e detyron politikën të japë llogari.

Kur kjo hyrje bllokohet, sistemi nuk bëhet më i qëndrueshëm.

Bëhet më i ndenjur.

Pragu elektoral, financimi, media, administrata dhe patronazhi nuk janë hollësi teknike kur fusha është e pabarabartë.

Ato mund të kthehen në barriera hyrjeje.

Mund të bëjnë në politikë atë që monopoli bën në ekonomi, të mbrojnë të vjetrin nga konkurrenca dhe ta detyrojnë qytetarin të pranojë cilësi më të ulët përfaqësimi.

LRE Rinisja nuk kërkon subvencion politik, as rregulla të ulura për vete.

Kërkon që rregullat të mos mbrojnë monopolin e përfaqësimit, që qytetari të vlerësojë vetë, që idetë të maten në fushë dhe që zërat e rinj të mos ndalen vetëm sepse nuk dalin nga kanalet e vjetra të pushtetit.

Në fund, zhvillimi nuk fillon te tabela e rritjes ekonomike.

Fillon më herët, te besimi se vendi është i hapur për meritë, punë, ide dhe përfaqësim të ndershëm.

Një Shqipëri që mbyll konkurrencën politike nuk humb vetëm drejtësi.

Humb kapitalin më të rrallë, besimin se ndryshimi ia vlen.

Arsen Lazri

Anëtar i Kryesisë

LRE Rinisja