Para votës është përzgjedhja!

Nga Kristina Nano,

Kryetare e LRE Rinisja

Zgjedhjet nuk prishen vetëm kur preket vota.

Prishen më herët, kur qytetarit i paraqitet një hartë e ngushtuar e mundësive dhe pastaj i thuhet se është i lirë të zgjedhë brenda saj.

Ky është problemi i madh i reformës zgjedhore në Shqipëri.

Debati shpesh nis nga formula, nga pragu, nga lista, nga numri i mandateve, nga teknika që duket neutrale.

Por asnjë teknikë nuk është neutrale kur vendoset mbi një realitet ku paraja, ekrani, administrata, patronazhi dhe emri i trashëguar nuk nisen nga e njëjta vijë me qytetarin e lirë dhe me forcën e re politike.

Në shkencën e lidershipit, përfaqësimi nuk është thjesht delegim.

Është marrëdhënie besimi.

Një qytetar pranon të përfaqësohet kur ndjen se zëri i tij mund të marrë formë, se ideja e tij mund të gjejë trup, se pjesëmarrja e tij nuk përfundon në një mur të padukshëm përpara se të bëhet mundësi.

Kur sistemi e mbyll këtë rrugë, ai nuk dëmton vetëm partitë e vogla.

Dëmton besimin publik se politika mund të rinohet pa marrë leje nga e vjetra.

Prandaj pyetja themelore nuk është sa bukur tingëllon reforma.

Pyetja është çfarë lloj qytetari prodhon ajo.

A prodhon qytetar që merr pjesë, që beson, që organizohet, që ndërton përfaqësim?

Apo prodhon qytetar që bindet se politika është pronë e të tjerëve dhe se atij i mbetet vetëm të votojë mes mundësive të përzgjedhura më parë?

Një demokraci e pjekur nuk matet vetëm nga rregullsia e procedurës.

Matet nga aftësia për të mos ia ngushtuar shoqërisë rrugët e përfaqësimit.

Nuk mjafton që procesi të duket i rregullt në formë, nëse shoqëria nuk ka mundësi reale të nxjerrë zëra të rinj, lidership të ri dhe përgjegjësi që nuk vjen nga leja e së vjetrës.

Këtë duhet ta shohin edhe miqtë perëndimorë të Shqipërisë, demokracia nuk mbrohet duke parë vetëm qetësinë e procedurës, por edhe ngushtimin e mundësisë përpara saj.

Shqipëria nuk ka nevojë për stabilitet që qetëson raportet dhe lodh qytetarin.

Nuk ka nevojë për reforma që duken të rregullta në letër, ndërsa e bëjnë më të vështirë lindjen e alternativave reale.

Ka nevojë për standard demokratik që sheh përtej ditës së votimit dhe pyet nëse shoqëria ka pasur mundësi të krijojë përfaqësim të ri përpara asaj dite.

LRE Rinisja nuk kërkon përjashtim.

Nuk kërkon lehtësi.

Nuk kërkon favore.

Kërkon një rend ku qytetari shqiptar të mos trajtohet si marrës pasiv i një përzgjedhjeje të bërë nga rendi i vjetër, por si burim i gjallë i një përfaqësimi të ri.

Në fund, kjo është prova e vërtetë e çdo Kodi Zgjedhor.

Jo vetëm si i numëron votat.

Por nëse i lejon qytetarët të krijojnë alternativa të reja përpara se t’ua numërojë votën.

Kristina Nano

Kryetare e LRE Rinisja