Pse Edi Rama duhet të ikë?

Nga Arian Galdini

Një shtet serioz nuk i kërkon qytetarit besim para dokumentit.

I jep regjistër.

I jep pronësi.

I jep kontratë.

I jep hartë.

I jep leje të publikuar.

I jep pronar përfitues.

I jep histori toke.

I jep përgjegjësi politike.

Këtu fillon arsyeja pse Edi Rama duhet të ikë.

Jo sepse Shqipëria nuk duhet të zhvillohet. Jo sepse kapitali i huaj është faj.

Jo sepse një investitor nga Katari, Amerika, Holanda, Luksemburgu apo Delaware është, vetëm për këtë arsye, i dyshimtë.

Një vend i hapur nuk ka pse të ketë frikë nga kapitali.

Një vend serioz nuk e kthen investimin e huaj në armik.

Por një Republikë nuk është han pa regjistër.

Një breg nuk është mall pa kujtesë.

Një tokë nuk është faqe bosh.

Një qytetar nuk është spektator që duhet të besojë përpara se të shohë.

Problemi nuk është se vjen kapital i huaj.

Problemi është kur pushteti kërkon besim vendas mbi një zinxhir që qytetari nuk e lexon dot.

Kur toka shqiptare, bregu shqiptar, zona e mbrojtur shqiptare dhe interesi publik shqiptar kalojnë nëpër shtresa shoqërish, holding-esh, juridiksionesh, transferimesh, përfituesish dhe administratorësh, qytetari nuk mund të trajtohet si njeri që duhet të besojë para se të dijë.

Nuk është detyrë e qytetarit të besojë zinxhirin.

Është detyrë e shtetit ta bëjë zinxhirin të lexueshëm.

Open Corporates Albania nuk është gjykatë. Nuk shpall fajësi.

Nuk dënon askënd.

Nuk provon vetvetiu krim.

Por regjistri bën diçka që shpesh është politikisht më e rëndë se çdo fjalim, e bën të dukshme strukturën.

Kur del struktura, bie mjegulla.

Kur del zinxhiri, fjala nuk mjafton më.

Kur del pronësia, propaganda nuk ecën më me të njëjtën lehtësi.

Në atë strukturë shfaqet pyetja që pushteti nuk do ta dëgjojë.

Kush kontrollon çfarë?

Përmes kujt?

Në cilën datë?

Me çfarë transferimi?

Mbi cilën tokë?

Me cilin dokument?

Me çfarë përgjegjësie publike?

Ky nuk është debat kundër turizmit.

Është debat për rendin e shtetit.

Turizmi nuk ka pse të ketë frikë nga regjistri.

Investimi nuk ka pse të ketë frikë nga transparenca.

Kapitali i pastër nuk ka pse të dridhet para dritës.

Vetëm pushteti që e ka mësuar qytetarin të pranojë besimin para dokumentit trembet kur kërkohet rendi i pronësisë.

Prandaj çështja nuk është më flamingoja.

Flamingoja hapi derën.

Gardhi dha shenjën.

Dosja ngriti hijen.

Regjistri solli hartën.

Pas kësaj, askush nuk ka të drejtë t’i thotë qytetarit, mos pyet, se ky është zhvillim.

Zhvillimi fillon te dokumenti.

Pa pronësi të qartë, çdo premtim publik mbetet i pambrojtur.

Pa histori prone të pastër, çdo resort mbetet nën dyshim.

Pa dokument publik, çdo gardh bëhet akuzë.

Këtu Rama humb të drejtën morale për të kërkuar besim.

Ai nuk mund të dalë përpara vendit dhe të thotë “më besoni mua” kur vendi kërkon të dijë kush e kontrollon tokën, kush e kontrollon kompaninë, kush e kontrollon marrëveshjen, kush e kontrollon zinxhirin dhe kush mban përgjegjësi kur qytetari vihet përsëri përpara faktit të kryer.

Një kryeministër nuk është pronar i besimit publik.

Ai është borxhli ndaj tij.

Rama e ka kthyer këtë marrëdhënie përmbys.

Në vend që pushteti të japë dokument, kërkon besim.

Në vend që shteti të hapë regjistrin, hap skenën.

Në vend që institucioni të shpjegojë pronësinë, kryeministri shpjegon vizionin.

Në vend që qytetari të marrë kontratën, merr fjalimin.

Në vend që vendi të shohë historinë e tokës, dëgjon se gjithçka është për të mirën e tij.

Në vend që Republika të marrë llogari, i kërkohet të presë.

Kjo nuk është qeverisje.

Është besim i detyruar mbi pronën.

Nëse projekti është i pastër, le ta durojë dritën.

Nëse zinxhiri është i ligjshëm, le të lexohet pa mjegull.

Nëse toka është e pastër, le të tregohet historia e saj.

Nëse lejet janë të rregullta, le të publikohen të plota.

Nëse pronarët përfitues janë të deklaruar, le të shpjegohet qartë kush fiton, kush vendos dhe kush përgjigjet.

Republika nuk kërkon thashethem.

Kërkon dritë.

Në këtë pikë, mbrojtja e pushtetit bëhet më e rëndë se vetë pyetja.

Sepse sa herë qytetari kërkon dokument, pushteti i flet për zhvillim.

Sa herë kërkon pronësi, pushteti i flet për turizëm.

Sa herë kërkon leje, pushteti i flet për punësim.

Sa herë kërkon histori toke, pushteti i flet për imazh ndërkombëtar.

Sa herë kërkon llogari, pushteti i flet për prapaskenë.

Ky është modeli Rama, të zëvendësohet dokumenti me vizionin, regjistri me fjalimin, qytetari me spektatorin, përgjegjësia me skenën.

Nuk kërkon më të bindë përmes dokumentit.

Kërkon të mbulojë përmes madhështisë.

Nuk e trajton më qytetarin si zot të vendit, por si pengesë në rrugën e një projekti që duhet të ecë, edhe kur publiku nuk e di plotësisht kush e kontrollon.

Nën të, fjala “zhvillim” është bërë aq e gjerë sa brenda saj mund të fshihet toka, kompania, leja, zinxhiri, përfituesi, heshtja dhe arroganca.

Një vend nuk qeveriset kështu.

Një vend nuk mund të mësohet të shohë fillimisht gardhin, pastaj të kërkojë dokumentin, pastaj të zbulojë zinxhirin, pastaj të dëgjojë se gjithçka ishte për të mirën e tij.

E mira publike nuk vjen me mjegull, me pronësi të pashpjeguar dhe me qytetarë që e mësojnë të vërtetën pasi është ngritur rrethimi.

Vjen kur shteti del para qytetarit pa frikë nga dokumenti.

Këtu është ndarja e madhe, ose Shqipëria bëhet Republikë e regjistrit, ose mbetet vend i besimit të detyruar.

Ose qytetari sheh pronësinë para se të shohë gardhin, ose pushteti vazhdon ta trajtojë tokën si hapësirë për t’u negociuar nga lart.

Ose zhvillimi bëhet proces i lexueshëm, ose mbetet fjalë e madhe që kërkon të na bëjë të heshtim.

Rama nuk duhet të ikë sepse ka investime të huaja.

Duhet të ikë sepse ka krijuar një kulturë ku investimi i huaj përdoret si perde për të shmangur pyetjen vendase.

Kush e ka tokën?

Kush e kontrollon kompaninë?

Kush përfiton?

Kush firmosi?

Kush heshti?

Kush përgjigjet?

Këto pyetje nuk janë anti-zhvillim.

Janë kushti i parë i çdo zhvillimi që nuk e fyen Republikën.

Një kryeministër që nuk i duron këto pyetje nuk është më garant i zhvillimit.

Është peng i tij.

Jo i zhvillimit real, por i gjuhës së zhvillimit, asaj gjuhe ku çdo gjë quhet strategjike derisa qytetari të mos pyesë më për themelin.

Modeli që kërkon besim para dokumentit nuk qeveris më.

Pushteti që kërkon bindje para pronësisë nuk përfaqëson më.

Qeverisja që e quan transparencën pengesë nuk ka më të drejtë të kërkojë besim.

Por ikja e Ramës nuk është prokurë për askënd tjetër.

Nuk është korridor kthimi për të vjetrën.

Nuk është ftesë për një pronar të ri mbi të njëjtin vend.

Shqipëria nuk ka nevojë të ndërrojë administratorin e mjegullës.

Ka nevojë të dalë nga mjegulla.

Këtu ndahet opozitarizmi nga riciklimi.

Këtu ndahet Republika nga duopoli.

Kjo nuk është betejë për të ndërruar një njeri me një tjetër.

Është betejë për të zëvendësuar besimin e detyruar me llogarinë.

Skenën me dokumentin.

Propagandën me pronësinë.

Zhvillimin si fjalë me zhvillimin si përgjegjësi.

Një shtet që nuk e hap dot zinxhirin e pronësisë para qytetarit nuk ka të drejtë t’i kërkojë qytetarit të heshtë para gardhit.

Rama duhet të ikë jo sepse çdo kompani e huaj është e dyshimtë.

Jo sepse çdo holding është krim.

Jo sepse çdo strukturë ndërkombëtare është prapaskenë.

Por sepse në një Republikë, sa më i ndërlikuar të jetë zinxhiri, aq më e madhe duhet të jetë drita.

Dhe nën këtë pushtet, sa më i ndërlikuar bëhet zinxhiri, aq më shumë na kërkohet besim.

Një Republikë nuk fillon nga investitori, nuk fillon nga fjalimi i kryeministrit, nuk fillon nga pamja e resortit dhe nuk fillon nga skena.

Fillon nga qytetari që sheh dokumentin.

Fillon nga toka që nuk rrethohet para së vërtetës.

Fillon nga shteti që nuk ka frikë nga regjistri.

Fillon nga një fjali e thjeshtë që pushteti i gjatë e ka harruar, para zhvillimit vjen llogaria.

Dhe kur pushteti nuk jep më llogari, por kërkon vetëm besim, ai nuk qeveris më Republikën.

Ai e zë.

Prandaj Rama duhet të ikë.

Jo që vendi të ndërrojë një besim të detyruar me një tjetër.

Duhet të ikë që para zhvillimit të vijë llogaria.

Arian Galdini