Çmimi i të bërit vetvetja!

Nga Arian Galdini

Njeriu rrallë e humb veten me zhurmë.

Më shpesh e humb duke u mësuar me një formë që e mban në këmbë, por nuk e përfaqëson.

Duke e quajtur karakter atë që është vetëm zakon.

Duke e quajtur pjekuri atë që është vetëm frikë e rregulluar.

Duke e quajtur urtësi atë që është vetëm lodhje nga përballja.

Aty fillon mashtrimi më i rëndë, kur jeta vazhdon, por i zoti i saj nis të mungojë.

Të bëhesh vetvetja nuk është lehtësi e shpirtit.

Është çmimi i tij.

Nuk është stoli e vonë mbi një jetë të rregulluar mirë.

Nuk është një pajtim i ëmbël me veten.

Nuk është as zbulim i këndshëm i një thelbi që paska pritur i paprekur diku brenda njeriut.

Është një ndarje. Një prishje.

Një rrëzim i asaj forme që e ka ndihmuar të jetojë pa e lënë të jetë i vërtetë.

Për shumë vite, qenia njerëzore ndërtohet me copa që nuk i ka zgjedhur krejt vetë. Njërën ia jep familja.

Një tjetër ia jep frika.

Një tjetër ia jep etja për t’u pranuar.

Një tjetër ia jep nevoja për të mos mbetur vetëm.

Të tjera ia japin mjedisi, profesioni, ambicia, turpi, dëshira për të mos zhgënjyer askënd.

Kështu krijohet dalëngadalë një njeri që funksionon, por nuk është i lirë.

Një njeri që di të sillet, por jo të banojë në paqe brenda vetes.

Një njeri që kalon provën e syve të botës, por jo provën e heshtjes së vet.

Prandaj rruga drejt vetvetes nuk është mbledhje. Është heqje.

Nuk është zbukurim.

Është rënie e asaj që të ka mbajtur të pranueshëm.

Nuk është shtim i vetes.

Është largim i asaj që nuk je.

Dhe pikërisht këtu qëndron kostoja e saj, sepse njeriu nuk lë pas vetëm gënjeshtra.

Lë pas edhe ngushëllime.

E njeriu lidhet me ngushëllimet e veta më fort sesa me shumë të vërteta.

Kjo e bën rrugën të dhembshme.

Dhemb kur bie një bindje që të ka dhënë rend për vite të tëra.

Dhemb kur kupton se sjellje që i quaje virtyt kanë qenë mënyra të stolisura për të shmangur përballjen.

Dhemb kur e dallon se shumë butësi në jetën tënde nuk kanë dalë nga dashuria, por nga frika për të mos humbur miratimin.

Dhemb kur sheh se siguri që i quaje themele kanë qenë vetëm mure të ngritura me materialin e ankthit.

Iluzionet nuk janë vetëm gabime të mendjes. Janë mbajtëse të shpirtit.

E ndihmojnë njeriun të mos bjerë për një kohë, por e pengojnë të ecë me trupin e vet.

Siguritë e rreme nuk janë vetëm mendime të pasakta.

Janë guaska ku njeriu futet për të mos ndier të ftohtin e së vërtetës.

Pafajësia që shumë njerëz e mbrojnë si virtyt shpesh është vetëm mungesë prove.

Dhe pa provë njeriu mund të ruajë butësi, por jo pjekuri, mund të ruajë ëmbëlsi, por jo thellësi, mund të mbetet i pëlqyeshëm, por jo i vërtetë.

Këtu qëndron dallimi mes pafajësisë dhe pastërtisë.

Pafajësia nuk e njeh ende errësirën. Pastërtia e ka njohur dhe nuk është bërë njësh me të.

Pafajësia mund të thyhet në goditjen e parë. Pastërtia e ka kaluar goditjen dhe nuk ka dalë prej andej e stolisur, por e kthjellët. Prandaj njeriu nuk piqet duke ruajtur veten nga çdo plagë.

Piqet duke mos lejuar që plaga t’ia marrë trajtën.

Koha jonë e ka ngatërruar rëndë këtë punë.

E paraqet personalitetin si markë. Si stil.

Si profil të kuruar. Si paraqitje të lëmuar.

Si aftësi për të qenë i dallueshëm pa qenë domosdoshmërisht i vërtetë.

Njeriu i sotëm shtyhet të punojë mbi sipërfaqen e vet, jo mbi thelbin.

Të ketë prani, jo përmbajtje.

Të ketë zë, jo domosdoshmërisht të vërtetë. Të ketë shenjë, jo domosdoshmërisht shtyllë.

Kështu prodhohen profile.

Jo personalitete.

Personaliteti i vërtetë nuk është fasadë e rafinuar.

Është strukturë.

Nuk është mënyra si dukesh kur të shohin.

Është mënyra si qëndron kur askush nuk të sheh.

Nuk është mjeshtëri për të lënë përshtypje.

Është aftësia për të mos u shpërbërë kur bie çdo gjë që të ka mbajtur të varur te sytë e tjetrit.

Pikërisht këtu nis njeriu i vërtetë, jo te vetëpëlqimi, por te përballja.

Përballja është gjithmonë më e ashpër se sa e përfytyrojmë. Me dobësinë.

Me etjen për miratim.

Me zili që e kemi quajtur drejtësi.

Me krenari që e kemi quajtur dinjitet.

Me frikë që e kemi quajtur maturi.

Me komoditet që e kemi quajtur paqe.

Njeriu nuk bëhet vetvetja kur bindet se është i jashtëzakonshëm.

Bëhet vetvetja kur pranon të shohë pa mbulesë atë që brenda tij është e ulët, e turbullt, e pavendosur, e lënduar, e vogël. Vetëm aty fillon e vërteta.

Dhe vetëm e vërteta mund të mbajë një personalitet që nuk rrëzohet te goditja e parë.

Prandaj zhvillimi i personalitetit është rrëzimi i përditshëm i vetes së sajuar.

Bie versioni që jetonte nga duartrokitja.

Bie versioni që kërkonte të kishte gjithmonë të drejtë në sytë e vet.

Bie versioni që ushqehej nga ideja se mund të ruajë pastërtinë pa kaluar nëpër sprovë.

Bie versioni që kërkonte siguri pa të vërtetë. Dhe në vend të tij nuk lind menjëherë një njeri i qetë.

Lind një njeri më i zhveshur, më i vetëdijshëm, më pak i mbrojtur, por më i vërtetë.

Pjekuria nuk e bën gjithmonë njeriun më të lumtur. E bën më të rëndë.

Dhe rëndesa, kur buron nga e vërteta, është një formë më e lartë drite.

Edhe vetmia hyn në këtë çmim.

Njeriu që fillon të bëhet vetvetja nuk mund të mbetet i dashur për çdo sy.

Nuk mund të ruajë të gjitha afërsitë e vjetra. Nuk mund të mbajë çdo marrëveshje të heshtur me botën.

Disa e duronin kur ishte më i turbullt, por jo kur bëhet më i kthjellët.

Disa marrëdhënie qëndronin sa kohë ai pranonte të mos ishte krejt vetja.

Disa mjedise e pranonin sa kohë ishte i përdorshëm, jo i vërtetë.

Kjo nuk është tekë. Është pasojë.

Prandaj nuk ka zhvillim të vërtetë të personalitetit pa kurajë për të humbur.

Për të humbur një version të vjetër të vetes. Për të humbur disa iluzione.

Për të humbur disa siguri.

Për të humbur edhe disa afërsi që ushqeheshin nga forma e mëparshme e qenies sate.

Njeriu nuk bëhet vetvetja duke mbledhur gjithçka.

Bëhet duke pranuar të lërë pas atë që nuk mund të hyjë në të vërtetën e tij pa e prishur atë.

Kjo pyetje nuk është vetëm private.

Ka përmasë qytetëruese.

Një shoqëri nuk matet vetëm nga ligjet, nga pasuria, nga infrastruktura, nga shkalla e zhvillimit teknik.

Matet edhe nga lloji i njeriut që e bën të mundur.

Nëse prodhon njerëz të stërvitur për t’u dukur, por jo për të qenë, për t’u përshtatur, por jo për të mbajtur veten, për të folur, por jo për të duruar peshën e së vërtetës, atëherë ajo shoqëri mund të duket e fortë, por është e zbrazët në themel.

Qytetërimi nuk mbahet vetëm nga sistemi. Mbahet nga përmasa e njeriut që e banon.

Kjo vlen edhe për ne.

Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për profesionistë, administratorë, fitues, drejtues, folës të fortë.

Ka nevojë për njerëz që kanë kaluar përmes provës së tyre dhe nuk kanë dalë prej andej si hi.

Ka nevojë për burra dhe gra që nuk jetojnë më nga roli, por nga karakteri.

Ka nevojë për njerëz që nuk e ngatërrojnë personalitetin me zhurmën, as individualitetin me kapriçon, as lirinë me mosmbajtjen e asgjëje.

Një shqiptarizëm që flet për kombin, por nuk prodhon njeri më të vërtetë, më të kthjellët, më të drejtë, më të qëndrueshëm përballë vetes dhe të tjerëve, mbetet fasadë.

Kombi nuk mbahet vetëm me kujtesë. Mbahet me përmasën e njeriut që e banon.

Prandaj pyetja e personalitetit nuk është pyetje luksi.

Është pyetje rendi njerëzor.

Një popull i mbushur me njerëz të papjekur në shpirt mund të ketë energji, talent, etje, gjallëri.

Por nuk ka thellësi mbajtëse.

Dhe pa thellësi mbajtëse, çdo ngritje mbetet e pambrojtur.

Çdo triumf bëhet i përkohshëm.

Çdo dritë shuhet shpejt.

Njeriu nuk del nga kjo rrugë i paprekur.

Nuk del i përsosur. Nuk del i pamposhtur.

Del më i vërtetë.

Jo qenie pa plagë, por qenie që plaga nuk e ka bërë të rreme.

Jo qenie pa humbje, por qenie që humbja nuk e ka bërë pa trajtë.

Jo qenie pa frikë, por qenie që nuk ia ka dorëzuar jetën frikës.

Pyetja e fundit nuk është sa shumë ruajte nga vetja e djeshme.

Pyetja është sa të vërtetë guxove të bëheshe.

Sepse çmimi i të bërit vetvetja nuk paguhet me para, as me lodhje të jashtme, as me kohë të zakonshme.

Paguheshe me pafajësi të lënë pas, me iluzione të varrosura, me siguri të djegura, me trajta të vjetra të vetes që nuk mund të jetojnë më.

Dhe ai që e paguan këtë çmim nuk del nga prova si qenie e paprekur.

Del si njeri i vërtetë.

Arian Galdini