Kur dëgjimi kontrollohet, vota vjen vonë!

Nga Kristina Nano,

Kryetare e LRE Rinisja

Demokracia nuk vdes vetëm kur qytetarit i merret vota.

Mund të vdesë më herët, më qetë, më rregullt, kur vota mbetet në kuti, data mbetet në kalendar, institucionet mbeten në këmbë, por para se qytetari të zgjedhë, dikush ka vendosur cilët zëra do të arrijnë deri tek ai.

Liria politike nuk nis te kutia.

Nis te dëgjimi.

Një qytetar që dëgjon vetëm alternativat që janë lejuar të bëhen të dukshme nuk hyn i lirë në votim.

Ai mund të ketë të drejtën formale për të zgjedhur, por zgjedhja e tij është ngushtuar përpara se të nisë.

Vota e tij numërohet, por horizonti i tij është kufizuar.

Ai nuk gjykon mes mundësive të lira, gjykon mes mundësive që i janë lënë përpara.

Kjo është një nga sëmundjet më të rrezikshme të demokracive formale, ato mund të ruajnë procesin dhe të humbin burimin.

Mund të kenë zgjedhje, fushatë, studio, sondazhe, raporte dhe deklarata për stabilitet, por prapë të kenë një jetë politike ku lindja e së resë kalon më parë nëpër filtra të padukshëm.

Perëndimi demokratik duhet ta shohë këtë rrezik me më shumë kujdes.

Stabiliteti është i rëndësishëm.

Institucionet janë të rëndësishme.

Zgjedhjet në datë janë të rëndësishme.

Por asnjëra prej tyre nuk mjafton nëse qytetari nuk ka pasur mundësi reale të dëgjojë edhe atë që rendi i vjetër nuk do ta bënte të dëgjueshme.

Një vend mund të duket i qetë nga jashtë dhe, ndërkohë, të ketë mbyllur brenda vetes hapësirën ku përfaqësimi i ri mund të lindë.

Shqipëria është provë e kësaj plage.

Këtu nuk mungojnë fjalët kundër pushtetit. Nuk mungon zhurma.

Nuk mungojnë fytyrat që shpallen të reja.

Ajo që mungon shpesh është fusha e lirë ku çdo alternativë e ndershme të mund të arrijë te qytetari pa u varur nga ekrani, paraja, patronazhi, sondazhi, administrata apo leja e heshtur e atyre që kanë mësuar të ruajnë hyrjen.

Kur disa zëra ndriçohen shpejt dhe disa të tjerë mbahen jashtë dëgjimit publik, problemi nuk është vetëm i atyre që lihen jashtë.

Problemi është i qytetarit.

Ai humb një mundësi gjykimi.

Humb një rrugë përfaqësimi.

Humb një pjesë të lirisë së vet para se të hedhë votën.

LRE Rinisja nuk kërkon dhuratë.

Nuk kërkon ekran të falur, sondazh të falur, apo privilegj politik.

Kërkon vetëm atë që një demokraci e vërtetë duhet ta mbrojë pa negocim, të drejtën që qytetari të dëgjojë edhe një zë që nuk është prodhuar, lejuar, pompuar apo pranuar nga rendi i vjetër.

Sepse demokracia nuk është vetëm e drejta për të zgjedhur mes zërave që arrijnë deri te kutia.

Është e drejta për të dëgjuar, përpara kutisë, edhe zërat që pushteti do të donte të mos bëheshin kurrë zgjedhje.

Kur dëgjimi është i kontrolluar, vota vjen vonë.

Liria duhet të mbërrijë më herët.

Kristina Nano

Kryetare e LRE Rinisja