Letër dy bijve të mi, Davidit dhe Martinit, për vitin 2026!

Të dashur bijtë e mi,

David dhe Martin,

Sot e ndjej vitin 2026 siç e ndien njeriu një derë që hapet pa zhurmë, por me peshë.

Jo si festë. Si provë.

Dhe para se t’ju them çfarë shpresoj për ju, dua t’ju tregoj me çfarë e mas unë këtë vit, me një send të thjeshtë që rri në shtëpi, aty ku bie drita e mëngjesit dhe mblidhet zëri në mbrëmje, ora.

Ora rreh pa pyetur. Rreh edhe kur ne qeshim, edhe kur ne heshtim.

Rreh edhe kur një dhomë mbushet me gëzim, edhe kur një dhomë mbushet me mungesë.

Dhe sa herë që e dëgjoj, më vjen ajo kujtesë e prerë, koha ecën, ne zgjedhim si ecim.

Minutat rrëshqasin, fjala mbetet si shenjë mbi xham. Xhami nuk fal.

David, ti sapo ke kaluar pragun e trembëdhjetë vjetëve.

Është mosha kur mendimi del përpara si dritë dhe fjala i vrapon pas si hije.

E shoh kur rri pak më gjatë se ç’duhet mbi një ide, kur sytë të ngushtohen sikur të shihje larg, e pastaj e mbështjell të gjithën me një batutë, jo nga sipërfaqja, por nga një mburojë që po e mëson.

Martin, ti po i afrohesh nëntë vjetëve.

Bota për ty ende ka aromë loje, por loja po fillon të të mësojë peshën, jo çdo fitore është fitore, jo çdo “mjaft” është i drejtë.

E shoh kur do të fitosh me të drejtë, e prapë e frenon dorën një çast, si të doje të mos e thyesh njeriun para se të fitosh lojën.

Unë s’po ju flas si mësues.

Po ju flas si babai juaj, ai që i ka parë burrat të bëhen të zhurmshëm e të vegjël, e fëmijët të bëhen të heshtur e të rëndë para kohe.

Bota përreth jush po shkon më shpejt se sa po mëson të ndalet.

Shpesh do ta ndjeni këtë jo si teori, por si dritë e ftohtë, një ekran që rri ndezur mbi jastëk, një njoftim që të kërkon t’i përgjigjesh menjëherë, një lojë fjalësh që kërkon viktimë.

Dhe aty, pa bujë, nis prova.

E shkruaj këtë letër që frika të mos ju blejë.

Ka një vijë që nuk shkruhet në mur, por në brendinë tuaj.

Do t’ju afrohen gjëra që duken të lehta, të shpejta, të pafajshme, dhe do t’ju marrin nga pak, çdo ditë, një copë vëmendje, një copë zemre.

Ajo që s’kthehet, është ajo që jepni pa e ndjerë, një “hajt” i vogël, një buzëqeshje e gabuar, një heshtje që bën sikur s’pa.

Dhe s’ka asgjë më të shtrenjtë se një “jo” i thënë në kohë, kur rrëshqitja dukej e ëmbël.

Nëse doni një matës, mos e kërkoni te “sa u pëlqeva”.

Matuni me kë ju beson kur s’fitoni gjë.

Besimi nuk rri te fjala e madhe, rri te fjala që nuk e shkel.

David, më kujtohet një mbrëmje kur më erdhe me fletoren tënde.

Nuk the asgjë të madhe.

E hape faqen dhe më tregove një vizatim, një fytyrë me sy që flisnin para gojës.

E kuptova menjëherë, ti nuk po vizatoje vetëm figurë, po mësoje durimin e një vije, disiplinën e një kornize, artin e heshtjes që thotë më shumë se shpjegimi.

Pastaj, me lojën tënde të hollë, më the: “Ja pra, po lexoj, siç më thua ti.”

Unë qesha, por brenda u ndala.

Sepse ajo fjali s’ishte lojë, ishte marrëveshje me veten tënde. të mos e lësh mendjen në mes të faqes.

Martin, një mëngjes tjetër, ti erdhe si stuhi e vogël.

Donte të dilte fjala jote e madhe para se të dilte fryma jote e vogël.

Pastaj u ndale, një çast, vetëm një çast, dhe më pyete: “Po ti pse e di?”

Ishte pyetje fëmije, por kishte një ligj brenda, të mos e marrësh botën si të dhënë.

Aty pashë një njeri që po lind. ai që pyet para se të bindet.

Në vitin 2026 do të takoni miqësi që do t’ju thërrasin të qeshni me dikë tjetër.

Do t’ju thonë: “Është vetëm tallje.”

Aty nis ligësia, kur e qeshura do një njeri poshtë.

Dhe, po ta vini re, nuk kërkon shumë, kërkon vetëm një buzëqeshje të gabuar, një “hajt”, një “s’ka gjë”.

Miku i vërtetë nuk është ai që ju ndjek, është ai që ju ndalon kur po e humbni veten.

Po ju lë një busull të heshtur, fjala që e përdor për të fituar e bën tjetrin më të vogël, fjala që e mban për të ruajtur e mban tjetrin në këmbë.

Dhe kur një fjali ju vjen në majë të gjuhës për të poshtëruar, trimëria është ta kthesh mbrapsht para se të bëhet shenjë në xham.

David, ti ma hedh shpesh atë fjalinë tënde, me hilen e pastër të djalit që e njeh ngjashmërinë si strehë: “Mos më kritiko, se ty të ngjaj.”

E kuptoj, kërkon hapësirë, kërkon ajër.

Dhe unë të përgjigjem gjithmonë njësoj, sepse ky është një prag që s’duhet kaluar: “Po, mund të më ngjash në ca gjëra. Ama unë s’dua të më ngjash mua. Unë dua të gjesh vetveten dhe të ndërtosh Davidin.”

Të dua jo si pasqyrë timen, por si njeri tëndin.

Martin, ti je rrezja që ende e beson botën. Mos e humb këtë besim.

Por futi brenda tij një frer të vogël, mos e përdor fuqinë që do të kesh as kundër të dobëtit, as kundër vetes.

Gëzimi i vërtetë nuk lind kurrë nga poshtërimi i tjetrit.

Ne jemi njerëz të mirë, të tillë ndihemi, pëpiqemi e duam të jemi.

Dhe kjo është përgjegjësi që nis në gjëra të vogla, në mënyrën si i flet një njeriu, në mënyrën si e mban fjalën, në mënyrën si nuk e bën më të dobëtin shkallë për t’u dukur i fortë.

Shqipëria ka nevojë për më pak zhurmë e më shumë shtylla, për më pak pamje e më shumë vepra, për më pak “diku” e më shumë “këtu”, këtu, në shtëpi, në shkollë, në shoqëri.

Dhe tani vij tek ajo që dua të më mbetet mua, jo si lavdi, si detyrë, unë nuk dua të më kujtoni si babain që dinte gjithçka.

Dua të më kujtoni si babain që u përpoq të ishte i drejtë, edhe kur gabonte.

Sepse kam gabuar. Unë e di si është të thuash “mjaft” e të bësh ftohtë.

E di si është të fitosh “të drejtën” e të humbësh njeriun.

Dhe kjo nuk është fitore.

Ka edhe një të vërtetë tjetër që s’e shmang dot, ndonjëherë jam ngutur.

Kam folur shpejt, si të mos kisha kohë.

Një herë, kur më dëgjuat të dy, e pashë si u pre ajri për një çast.

Nuk e rregullova me shpjegim.

U ktheva pas. Kërkova falje.

Dhe e mbajta zërin më poshtë se krenarinë. Ora rrahu, dhe unë e lashë fjalën të ulej.

Pastaj e dëgjoj sërish orën dhe më duket se rreh më fort kur unë jam i padrejtë.

Nuk është se ora më gjykon, është se ajo ma kujton çmimin, fjala ime, një herë, nuk kthehet.

Kur një ditë të ndiheni të humbur, mos vraponi.

Nganjëherë rruga gjendet duke ndalur për të dëgjuar veten.

Ashtu si kur ndalon dhe dëgjon orën, ajo s’të jep përgjigje, por të kujton se çdo minutë ka peshë.

Nëse një ditë ndiheni vetëm, dijeni këtë pa asnjë dyshim, në këtë botë ka dy emra që mbajnë njëri-tjetrin, David e Martin, dhe një baba e një mama që ju mbajnë gjithmonë në mendje e në zemër.

Dhe tani, në vend të urimit, po ju lë një gjest të vogël, të përbashkët, që ta marrë viti 2026 si shenjë.

Natën e fundit të vitit, kur të vijë, kudo që të jeni, ndalni një minutë. Vetëm një.

Dëgjoni në mendje rrahjen e orës.

Pastaj pyesni veten pa zë: “Çfarë fjale mbajta? Çfarë njeriu ruajta?”

Dhe ecni përpara, jo më shpejt, por më drejt.

Me gjithë dashurinë që di të mbaj, dhe me gjithë përgjegjësinë që kam,

Babai juaj,

Ariani