Një shtet nuk duhet të të pyesë kë njeh…

Nga Arian Galdini

Një nga dëmet më të thella që politika mund t’i bëjë një vendi nuk shihet domosdoshmërisht në ditën e zgjedhjeve.

Shihet një mëngjes të zakonshëm.

Një qytetar ka një problem me administratën dhe, përpara se të hapë ligjin, hap telefonin.

Një sipërmarrës pret një leje dhe pyet kush mund t’ia shtyjë dosjen.

Një prind kërkon një të drejtë për fëmijën dhe dikush i sugjeron një emër.

Një i ri mendon për një vend pune dhe, krahas aftësive të veta, fillon të llogarisë edhe afërsinë me njerëzit që vendosin.

Këtu politika ka hyrë shumë më thellë se qeveria.

Ka hyrë në mënyrën si njeriu mendon mundësinë e vetë.

Dhe pikërisht këtu dua ta vendos sot arsyen e Rinisjes.

Jo te mosha.

Jo te një brez që kërkon t’i zërë vendin një brezi tjetër.

Rinisja është vendimi për të mos e pranuar si natyrë atë që është vetëm një zakon i keq.

Shqipëria nuk ka nevojë të fillojë historinë nga zero.

Një popull që harron çfarë ka trashëguar nuk rinis, humbet kujtesën.

Por mund t’ia rinisim marrëdhënies sonë me shtetin.

Mund të kërkojmë që një e drejtë të mos ketë nevojë për mik.

Që puna të mos ketë nevojë për teserë.

Që prona të mos bëhet e sigurt vetëm kur pronari njeh njeriun e duhur.

Që sipërmarrësi të konkurrojë me një sipërmarrës tjetër dhe jo me një telefonatë.

Që mësuesi, polici, mjeku, nëpunësi të mos zgjohen pas zgjedhjeve duke pyetur se cili mbiemër politik duhet mësuar tani.

Sepse liria nuk humbet vetëm kur dikush të ndalon të flasësh.

Ajo varfërohet edhe kur të mësojnë se për të jetuar normalisht duhet të gjesh ndërmjetësin e duhur.

Kjo është arsyeja pse e djathta që besoj nuk mund të mjaftohet me fjalën treg.

Tregu pa ligj të barabartë mund të bëhet oborr i të privilegjuarit.

Prona pa gjykatë të besueshme mbetet dokument që pret humorin e më të fortit.

Sipërmarrja pa konkurrencë kthehet në marrëdhënie me pushtetin.

Ndërsa shteti që shpërndan favore në vend të së drejtës nuk e ndihmon qytetarin, e mëson të varet prej tij.

E Djathta Humane, siç e kuptoj unë, nis pikërisht nga kundërshtimi i kësaj varësie.

Njeriu nuk është klient i qeverisë.

Ai nuk ia ka marrë shtetit jetën me qira.

Ka një dinjitet që i paraprin zyrës, një familje që nuk është krijuar nga administrata, një punë që meriton frytin e vetë, një ndërgjegje që shumica nuk mund ta konfiskojë dhe një të drejtë që nuk duhet të ndryshojë sipas bindjes së tij politike.

Kjo është arsyeja pse për mua ndryshimi nuk mund të jetë thjesht ndërrimi i njerëzve që kanë numrat e telefonit.

Nëse nesër largohet një qeveri dhe pasnesër qytetari duhet vetëm të mësojë emrat e rinj që hapin të njëjtat dyer, kemi kryer rotacionin e personave dhe kemi ruajtur vartësinë.

Do të ishte shumë pak.

Madje do të ishte një mashtrim i hidhur, t’i kërkonim një shoqërie sakrificën e ndryshimit për t’i dorëzuar të njëjtën marrëdhënie me një adresë tjetër.

Pikërisht këtu ndahet për mua kundërshtimi ndaj Edi Ramës nga armiqësia ndaj socialistëve.

Unë kërkoj përfundimin demokratik të këtij cikli qeverisës.

Por nuk dua që një qytetar që ka votuar Partinë Socialiste të zgjohet të nesërmen e ndryshimit dhe të ndiejë se duhet të gjejë mbrojtje nga fituesi i ri.

Nëse kjo ndodh, nuk kemi shëruar sëmundjen.

Vetëm kemi ndërruar njerëzit që kanë frikë.

Një demokrat nuk duhet të poshtërohet sepse humbi.

Një socialist nuk duhet të kërcënohet sepse humbi.

Një njeri pa parti nuk duhet të dënohet sepse nuk u rreshtua.

Dhe ai që fiton nuk merr bashkë me votën edhe qytetarët si pronë politike.

Kjo është një prej arsyeve pse properëndimorizmi im nuk është dekor diplomatik.

Perëndimi politik që admiroj nuk është një fotografi me një ambasador dhe as një certifikatë që një drejtues ia tund kundërshtarit.

Është një qytetërim institucional ku pushteti mund të ndërrojë duar pa e bërë qytetarin të ndërrojë mbrojtës.

Ku humbja e zgjedhjeve nuk të heq shtetësinë morale.

Ku kundërshtari mbetet pjesëtar i së njëjtës atdhe edhe pasi shumica ka folur.

Shqipërisë i duhet kjo pjekuri.

Dhe na duhet për një arsye që shkon përtej nesh.

Fëmijëve tanë nuk mund t’u lëmë si trashëgimi një libër telefoni.

Nuk mund t’u themi se ne nuk arritëm ta ndërtonim dot një vend ku ligji mjafton, ndaj po u lëmë disa emra njerëzish “që mund t’ju duhen”.

Ky do të ishte një dështim i tmerrshëm i Prindërimit politik.

Prindi nuk duhet t’i trashëgojë fëmijës klientelën.

Duhet të përpiqet t’i lërë një vend ku fëmija të ketë më pak nevojë se ai vetë për të përkulur kokën.

Për këtë dua të flasim më 21 gusht.

Jo sepse kam fuqinë ta ndryshoj vetë këtë Shqipëri.

Nuk e kam.

As sepse disa njerëz që mund të mblidhen në një shesh fitojnë të drejtën të flasin në emër të një populli.

Nuk e fitojnë.

Por një njeri nuk ka nevojë të jetë shumicë që të thotë se çfarë konsideron të drejtë.

Dhe disa qytetarë nuk kanë nevojë të shtiren si lëvizje kombëtare që të provojnë mes tyre një mënyrë më të ndershme të të bërit politikë.

Nga kjo përmasë po nisem.

Nëse më 21 gusht takohemi pak, do të jemi aq sa jemi.

Nëse takohemi më shumë, do të jemi aq sa jemi.

Asnjë numër nuk do të marrë prej meje një emër që nuk e meriton.

Por cilido qoftë numri, pyetja që dua të vendos mes nesh është më e madhe se ai:

A mund të ndërtojmë një Shqipëri ku, kur njeriut i lind një e drejtë, dora e tij të mos shkojë më parë te telefoni se te ligji?

Nëse përgjigjja është po, atëherë kemi gjetur një vend të ndershëm prej nga mund t’ia rinisim.

Jo nga iluzioni se jemi të fuqishëm.

Nga bindja se qytetari duhet të jetë.

21 gusht 2026 · ora 18:00 · Sheshi Skënderbej

Arian Galdini