Pakti i Urtisë, pse LRE - Rinisja mbështet një nismë që nuk kërkon pushtet?

Nga Kristina Nano

Kryetare e LRE - Rinisja

Dhe vjen një çast në jetën publike kur shoqëria nuk ka më nevojë për një fjali më shumë, sepse fjalia është shpenzuar, është kthyer në mjet për t’u dukur dhe, pa e kuptuar, ka humbur aftësinë për t’u kthyer në sjellje, në atë çast, ajo që e shpëton njeriun nga lodhja është një masë e brendshme, një peshore morale që nuk blehet, nuk merret hua, nuk ulet me asnjë ftesë, dhe që e pyet çdo fjalë përpara se të dalë në dritë, çfarë peshe mban dhe kush e paguan, nëse kjo peshë bie.

Për këtë arsye LRE - Rinisja e mbështet nismën e qytetarit dhe autorit Arian Galdini, tashmë të njohur si Pakti i Urtisë, sepse e lexon si një nismë që nuk kërkon pushtet dhe, pikërisht për këtë, ka shansin të kërkojë diçka më të vështirë se pushteti, të kërkojë normë, të kërkojë rregull në frymën e sjelljes, të kërkojë një përmbajtje që e mbron shoqërinë nga dy thirrje të rreme që e kanë ndarë për shumë kohë, thirrja e pushtetit që e shpjegon veten derisa përgjegjësia të duket si keqkuptim, dhe thirrja e kundërshtimit që e rrit zërin derisa mendimi të duket si dobësi.

Nuk kërkohet shumë për ta kuptuar se ku prishet vendi, prishja fillon në çastin kur fjala shndërrohet në mall për audiencë, kur dhimbja bëhet shkallë ngjitjeje, dhe kur e vërteta trajtohet si dekor që varet në murin e ditës, kjo peshore morale, për të cilën po flas, i vë këto tri tundime në njërën anë, ndërsa në anën tjetër vendos njeriun e zakonshëm, atë që pret rend e jo heroizëm, dhe që e paguan çdo shtyrje pasojash me një jetë konkrete, të pambrojtur nga retorika.

Pakti i Urtisë, në thelbin e vet, e kthen politikën nga garë rolesh në provë karakteri, sepse e heq nga qendra pyetjen “kush e fiton ditën” dhe e vendos atje ku duhet të jetë pyetja e një shoqërie që kërkon të jetojë me dinjitet: “çfarë sjelljeje po mbetet nesër”.

Kjo nuk është zbukurim moral, as frymëzim i shpejtë, as stoli akademike, kjo është një lloj higjiene qytetare që i vendos kufi vetes përpara se t’ia kërkojë kufirin tjetrit, sepse një shoqëri nuk shpëtohet duke gjetur vetëm fajtorë, por duke rimësuar mënyrën si i jep fjalës peshë dhe mënyrën si e mban përgjegjësinë në këmbë edhe kur nuk ka kamera.

Këtu hyn nyja e parë doktrinare, përgjegjësia nuk është ndjenjë, është kufi.

Nëse politika kërkon të jetë e ndershme, ajo nuk matet me aftësinë për të bindur, por me gatishmërinë për të mbajtur pasojën, dhe kjo është arsyeja pse mendimi serioz mbi lidershipin e dallon etikën e bindjes nga etika e përgjegjësisë, bindja e bën njeriun të duket i pastër para vetes, ndërsa përgjegjësia e bën njeriun të rrijë i drejtë para pasojës, edhe kur kjo pasojë është e pakëndshme dhe nuk sjell asgjë të shpejtë.

Nyja e dytë është edhe më e prekshme, përgjegjësia nuk shpallet, ajo shihet.

Dora shkon drejt fjalisë së shpejtë që ndez, drejt gjestit që jep përfitim të menjëhershëm, drejt ashpërsisë që e ul tjetrin për të fituar një çast, dhe pikërisht aty ndalet.

Në këtë ndalesë, pa zhurmë dhe pa teatralitet, fillon doktrina e Urtisë, sepse aty vendoset vija që e mbron njeriun nga përdorimi si mjet dhe e mbron shoqërinë nga shtimi i një tjetër poshtërimi të normalizuar.

LRE - Rinisja e ka këtë ndalesë si shenjë orientuese, sepse është një forcë politike me qëndrim të qartë kundër Edi Ramës dhe modelit të tij të qeverisjes, por kjo qartësi nuk na lejon të bjerë fjala jonë në të njëjtën rrymë ku kundërshtimi ushqehet nga zemërimi për të prodhuar përditshmëri zhurme, ndërsa pushteti ushqehet nga kjo zhurmë për të prodhuar kohë, ku pasojat shtyhen dhe, duke u shtyrë, e mësojnë shoqërinë të pranojë padrejtësinë si diçka që “jeton bashkë me ne”.

Në këtë kuptim, Pakti i Urtisë nuk është arratisje nga politika dhe as shmangie e betejës me pushtetin, është një mënyrë për ta pastruar betejën, që ajo të mos bëhet një kopje e asaj që kundërshton.

Një qeverisje që e trajton shtetin si aparat që i shërben vetes e do shoqërinë të nxehur dhe të lodhur, sepse shoqëria e lodhur dorëzohet më lehtë, ndërsa shoqëria që mban masë e ka më të vështirë të manipulohet, prandaj çdo nismë që rikthen masën si standard sjelljeje i prish pushtetit një burim të heshtur komoditeti.

Këtu vjen nyja e tretë doktrinare, që lidhet me vetë natyrën e një të djathte humane, vlerat nuk recitohen, vlerat peshohen.

Jeta dhe familja nuk janë flamuj për t’u valëvitur kur të leverdis, por themel i rendit shoqëror që të detyron të mos e trajtosh njeriun si instrument, puna dhe prona janë metër i lirisë, sepse liria pa to bëhet fjalë e zbrazët, orientimi properëndimor dhe miqësia me Shtetet e Bashkuara nuk janë fotografi, por standard i ligjit të barabartë dhe i institucioneve që nuk përkulen nga zëri i politikës, sepse kur ligji bëhet procedurë pa fytyrë, i dobëti humb mburojën e vetme që i ka mbetur.

Pakti i Urtisë, për ne, është pikërisht vendosja e kësaj peshoreje në mes të jetës publike, sepse ai nuk kërkon t’i marrë askujt vendin, por kërkon t’i marrë një zakoni të keq të drejtën për t’u dukur normal, zakonit që e privatizon dhimbjen, zakonit që e kthen sheshin në pronë, zakonit që e shpjegon përgjegjësinë derisa të mos ketë më askush fajtor, zakonit që e bën fjalën të lirë, ndërsa e bën pasojën gjithmonë të shtrenjtë për të njëjtët njerëz.

Ka edhe një kundërargument që e meriton nderin e vet, sepse një lidere nuk e ndërton qartësinë duke poshtëruar nevojën e shoqërisë për shpresë, dikush mund të thotë se çdo formë kuvendimi e mban ndezur shpresën, se çdo rit bashkimi e ul dëshpërimin, se edhe një shenjë e unitetit mund t’i japë shoqërisë një frymëmarrje të re.

Kjo nevojë kuptohet, sepse lodhja është reale, por peshorja pyet sërish, a po ndryshon sjellja, apo po ndërrohet vetëm pamja.

Nëse ndryshon vetëm pamja, shpresa bëhet e ngutur dhe shteron shpejt, kur shteron, ajo e lë vendin me më shumë zbrazëti se më parë, sepse zhgënjimi rritet me çdo herë që shpresa shitet pa qenë e vërtetë.

Prandaj mbështetja jonë për Paktin e Urtisë është edhe një pranim i kostos, pa heroizëm dhe pa vetëlavd, kjo vijë të lë shpesh pa podium, pa rehati, pa “kornizë” të gatshme, sepse nuk ndërtohet me marrëveshje që duken bukur, por me sjellje që mbahen gjatë, megjithatë kjo kosto ka një fitim që nuk blihet dot, ndërgjegjen që nuk e ke shitur fjalën dhe nuk e ke përdorur njeriun.

Kështu, kur flitet për Paktin e Urtisë, nuk flitet për një dekor të ri, por për një kriter që e detyron politikën të kthehet te vetja dhe ta pyesë veten si në një gjykim të heshtur, a jam duke e mbajtur njeriun njeri, apo po e kthej në mjet për të fituar një çast.

Dhe nëse ky kriter mbahet, atëherë nisma e Urtisë bëhet një ndihmë e vërtetë për Republikën, sepse e nxjerr shoqërinë nga rrethi i zhurmës pa e shtyrë në apati, dhe e kthen mendimin në rend, jo në zbukurim.

Peshorja morale rri në mes të tryezës, pa mikrofon.

Kristina Nano

Kryetare e LRE - Rinisja