Poezi: Çelësi që nuk hapi urrejtje!

Nga Arian Galdini

Në hi gjeta një çelës.

Nuk e di nëse ishte çelësi i derës sonë,

apo i asaj jete që u mbyll

natën kur flaka hyri në shtëpi

me fytyrën e njeriut

dhe me duart e së keqes.

E mora nga toka

siç merret një eshtër nga vendi i vet,

me atë drojë që nuk vjen nga metali,

por nga kujtesa që metali mban ende në heshtje.

Ishte i ftohtë,

ndonëse kishte dalë prej zjarrit.

Dhëmbët i kishte të ngrënë në skaje,

sikur flaka të kishte dashur

t’ia shqiptonte fajin

me gjuhën e vetë.

Shtëpia nuk ishte më.

Çatia kishte rënë në vetvete

si një besim i mundur.

Muret mbanin ende erën

e gëlqeres së djegur,

dhe dyshemeja ishte bërë vendi

ku emrat tanë ecnin zbathur

mbi hirin e tyre.

Nuk kishte mbetur derë,

por dora ime mbante ende

zakonin e hapjes.

Njeriu nuk e humb menjëherë

gjestin e jetës,

edhe kur jeta i është shqyer

përpara syve.

Atë mbrëmje ai erdhi.

Qëndroi te pragu i djegur

pa trokitur,

siç qëndrojnë fajtorët

kur druri, guri dhe nata

kanë parë mjaftueshëm.

Në duart e tij kishte ende erë tymi.

Jo tymi i druve.

Jo avulli i zakonshëm i shtëpisë

që del nga oxhaku

dhe i jep dimrit një trajtë të durueshme.

Ishte një erë tjetër,

e rëndë,

e ulët,

e ngjitur pas mishit

si një e vërtetë

që nuk ndahet prej njeriut

as kur ai përpiqet të lahet

në të gjitha ujërat e botës.

E pashë.

Në mua u ngrit ajo

që ngrihet te shumica e njerëzve

përpara se të flasë ndërgjegjja:m,

jo drejtësia,

por etja për t’i veshur zemërimit

petkun e saj.

Dora m’u mbyll mbi çelës.

Dhëmbët e nxirë të metalit

m’u ngulën lehtë në pëllëmbë.

Aty e mora vesh

se njeriu rrëzohet

jo kur godet,

por pak çaste më parë,

kur ia jep të drejtën e vetes urrejtjes

dhe e quan këtë ndëshkim të ndershëm.

Urrejtja nuk hyn te njeriu

si bishë e huaj.

Ajo hyn

si një e drejtë e plagosur.

Të flet me zërin e dënimit,

të vesh dhimbjen me gjuhën e moralit,

të premton se do ta ngrejë dinjitetin tënd

duke e përkulur tjetrin

deri në baltë.

Kështu e keqja

merr duart e njeriut

pa ia ndryshuar menjëherë fytyrën.

Unë e kisha përpara njeriun

që më kishte djegur shtëpinë.

Në sytë e tij

nuk pashë një përbindësh.

Përbindëshat janë shpesh mënyra më e lehtë

për ta shpëtuar mendjen

nga barra e së vërtetës.

Pashë një njeri

që kishte lejuar përbindëshin

të punonte me duart e tij.

Kjo ishte më e tmerrshme,

por edhe më e vërtetë.

Atëherë m’u kujtua Ai

që nuk zbriti nga kryqi,

edhe pse mund ta kishte lëkundur

vetë drurin e vuajtjes

me një frymë të vetme.

Jo si stoli predikimi.

Jo si pamje e butësisë.

Por si prani e qetë

në vendin ku zemërimi kërkon fron

dhe shpirti duhet të zgjedhë

pa duartrokitje.

Nuk u bëra i butë.

Butësia e rreme

është shpesh vetëm frikë

që ka mësuar të vishet pastër.

Nuk u bëra as i shenjtë.

Unë mbeta i plagosur.

Kaq.

Por nuk pranova

ta ktheja plagën në ligj.

Shtëpia ime u dogj.

Kjo fjali nuk kërkon figurë.

Çatia ime u bë hi.

Muret e mia u nxinë.

Gjërat që kishin mësuar zërat tanë

mbetën pa gojë.

Dhe megjithatë,

çelësi në dorën time

nuk hapte më shtëpinë.

Ai mund të hapte vetëm

një burg tjetër.

Ky ishte çasti i vërtetë.

Jo kur ai më pa.

Jo kur unë e njoha.

Jo kur kujtesa m’i solli përpara flakët.

Por kur kuptova

se njeriu,

pasi i digjet shtëpia,

rrezikon të ndërtojë në vetvete

një shtëpi më të keqe.

Një strehë

ku urrejtja vendoset si zonjë

dhe kujdeset vetë

për dritaret, dyert, gjumin dhe gjakun.

Çelësi që mbaja në dorë

nuk ishte më i drurit dhe i drynit.

Ishte çelësi i atij burgu.

Nëse do ta rrotulloja,

nuk do të hyja te hakmarrja.

Do të hyja

te vetja ime e humbur.

Prandaj e hapa derën

jo për ta shpëtuar atë,

por për të mos u burgosur unë.

Falja nuk është larje.

Vë kufi

midis plagës dhe së keqes.

Nuk e shpëton fajin

nga emri i vetë.

E shpëton të plagosurin

nga kopja e fajit.

Për këtë arsye ajo djeg.

Jo me flakë,

por me peshë.

Ka net

kur njeriu mendon

se do të ishte më e lehtë të urrente.

I mjafton një shenjë,

një emër i zhveshur para të gjithëve,

një gjykim i lëshuar

para së vërtetës.

E kam parë njeriun

të marrë hua mllefin,

të quajë drejtësi

kënaqësinë për rënien e tjetrit,

të dorëzojë dinjitetin

pa iu dridhur fytyra.

Njeriu mbetet njeri

kur dora ndalet,

kur goja nuk i jep së ligës fjalën e vetë,

kur loti nuk pranon

të bëhet urdhër për helm.

Këtë e kanë ditur

edhe gurët tanë më të vjetër,

edhe pragjet e shtëpive

ku buka ndahej

para se të ndahej fjala,

edhe ata emra

që nuk hynë në libra,

por mbajtën mbi shpinë

dinjitetin e një fisi

pa i bërë zhurmë virtytit.

Më vonë zbrita te lumi.

Valbona rridhte

me atë qetësi

që nuk ka nevojë të quhet e lashtë

për të qenë më e vjetër se njeriu.

Ula dorën në ujë.

Lava çelësin.

Hiri nuk iku krejt.

Ashtu duhej.

Ka gjëra

që nuk pastrohen

pa mbetur diçka prej tyre,

si shenjë

se e vërteta nuk është kozmetikë

dhe se shpirti nuk bëhet i bardhë

duke gënjyer plagën e vetë.

E mbajta gjatë në pëllëmbë,

derisa e ftohta e tij

u bë si një ligj i qetë.

Pastaj e lashë

mbi një gur të ulët,

pranë ujit.

Nuk e hodha.

Nuk e shenjtërova.

Nuk e ktheva

në stoli të kujtesës.

E lashë aty

siç lihen gjërat

që kanë kryer shërbimin e tyre të fundit,

jo duke hapur,

por duke mos hapur.

Uji kalonte pranë tij

pa e marrë.

Guri e mbante

pa e pyetur nga vinte.

Atëherë pashë

se humbja nuk mbaron

kur shtëpia bie.

Mbaron më vonë,

ose nuk mbaron kurrë,

kur merr zërin tënd.

Dhe atë mëngjes,

pranë ujit,

mbi gur,

mbeti çelësi i nxirë,

i padobishëm për çdo derë,

por ende i rëndë

nga ajo që nuk hapi.

Arian Galdini