Shteti që di dhe përsërit…

Edi Rama ka premtuar kursim nga kompania publike që synon të marrë gradualisht përsipër shërbimet teknologjike të shtetit.

Premtimi është i tij.

Prova nuk mund të jetë e tij.

Vendimi nr. 369 e vendos “Albanian Digital Solution” në rrjedhën e parë të shqyrtimit të kërkesave, kompania vlerëson nëse mund ta realizojë shërbimin; kur nuk mundet, hapet rruga e prokurimit publik.

Krahasimi me tregun parashikohet, por mbetet orientues.

Kaq mjafton për të ngritur një pyetje shumë më të madhe se fati i një kompanie.

Çfarë bën shteti me të vërtetën që zbulon për vetveten?

Administrata mund të ketë kontrolle, auditime, tregues performance, rekomandime dhe rafte të tëra me raporte.

Mund ta dijë me saktësi çfarë nuk funksionon.

Dhe të vazhdojë njësoj.

Raporti i parë mbyllet në dosje.

Vitin tjetër vjen një tjetër.

Pastaj një tjetër.

Dosja trashet.

Gabimi mbetet.

Në atë çast dokumentet nuk janë më dëshmi se shteti po mëson.

Janë dëshmi se shteti e dinte.

Sepse një institucion nuk ka kujtesë vetëm pse ruan provën e gabimit.

Ka kujtesë kur ajo provë fiton fuqi mbi vendimin që merr më pas.

Arkivi ruan të shkuarën.

Kujtesa ndryshon të ardhmen.

Ky është kufiri që dua t’i vendos edhe modelit teknologjik të Qeverisë Rama.

Nuk mjafton që “Albanian Digital Solution” të matet.

Nuk mjafton që kostot të regjistrohen, cilësia të vlerësohet dhe mangësitë të shkruhen në një raport.

E vërteta e kontrollit duhet të ketë pasojë.

Nëse një krahasim i pavarur tregon se zgjidhja publike është më e sigurt, më cilësore dhe më e leverdishme në koston e plotë, le ta fitojë porosinë.

Nëse tregon se nuk është më e tillë, shteti duhet të jetë i aftë të ndryshojë zgjedhjen.

Përndryshe kontrolli kthehet në ceremoni, sistemi regjistron arsyen pse duhet të korrigjohet dhe pastaj sillet sikur nuk e ka lexuar.

Edhe kostoja ka kujtesë.

Një sistem nuk paguhet vetëm ditën kur dorëzohet.

Vijnë mirëmbajtja, përditësimet, varësia teknike dhe, ndonjëherë, çmimi i daljes prej zgjidhjes së zgjedhur.

Fatura e dorëzimit është vetëm dita e parë e shpenzimit.

Prandaj vendimi i sotëm duhet të mbajë përgjegjësi edhe për buxhetin që vjen pas tij.

Këtu politika publike prek karakterin.

Njeriu nuk provohet nga e vërteta që di, por nga ajo që pranon ta lejojë ta ndryshojë.

Edhe institucioni.

Karakteri institucional fillon kur shteti nuk e përdor dijen për të përshkruar gabimin, por për ta bërë më të vështirë përsëritjen e tij.

Ky është vetëkorrigjimi që i mungon një pushteti të dashuruar me raportin, por jo domosdoshmërisht me pasojën e raportit.

Dhe pikërisht këtu e vendos Edi Ramën përballë provës së vetë.

Ai mund të krijojë kompani publike.

Mund të ndërtojë kapacitete shtetërore.

Mund të premtojë kursim.

Por nuk mund ta bëjë vendimin e qeverisë dëshmi të cilësisë së kompanisë së qeverisë.

Prova duhet të mbetet e lirë edhe për ta rrëzuar zgjedhjen e atij që e kërkoi.

Sepse qeveria administron paranë publike, nuk e zotëron atë.

Dhe Republika nuk ka nevojë për një pushtet që di të shkruajë gjithçka që mëson për gabimet e veta.

Ka nevojë për një pushtet që, pasi e ka mësuar një të vërtetë, nuk mund të sillet nesër sikur dje nuk e dinte.

Arian Galdini