Tryeza e bashkimit dhe parimi që s’kërkon leje!

Nga Kristina Nano

Kryetare e LRE - Rinisja

Më 9 janar u thirr ajo që u quajt “tryeza e bashkimit opozitar”. Në Shqipëri, kjo fjali tingëllon gjithmonë më e madhe se salla ku thuhet, sepse “bashkim” nuk është fjalë për fotografi; është një premtim që prek nervin e vendit.

Një shoqëri që është mësuar të jetojë me copëzime, me mosbesim dhe me skena të përsëritura, e dëgjon “bashkimin” si një shans për të dalë nga rrethi.

Prandaj ia vlen të shohim jo vetëm çfarë u tha, por si u ndërtua vetë kuptimi i atij bashkimi.

Ky reflektim e kjo shpalosje mendimesh e qëndrimesh nuk vjen as nga pritja e një ftese, as nga mungesa e saj.

LRE - Rinisja nuk e ka kërkuar dhe nuk e kërkon legjitimitetin në telefonata, në lista, në karrige të rezervuara.

Ne jemi një forcë jashtë parlamentit dhe larg qendrave të komoditetit, këtë e dimë pa iluzione dhe pa ankesa.

Ajo që na shtyn të flasim është parimi, bashkimi opozitar, nëse do të ketë vlerë, nuk mund të lindë prej të njëjtave mënyra që e kanë lodhur Shqipërinë, duke e mësuar politikën të sillet si pronare e vulave dhe e kornizave.

Në një tryezë të quajtur “bashkim”, sendet tregojnë më shumë se fjalët.

Nuk janë sende të mëdha, as dramatike, janë ato gjëra të vogla që duken të parëndësishme për kamerën, por që vendosin gjithçka për kuptimin.

Një rend i paracaktuar i fjalës, i shtypur në një fletë që paloset dy herë dhe mbetet mbi tryezë.

Një mikrofon që kalon sipas një skeme që e njeh vetëm ai që e mban.

Dhe, më e ftohta nga të gjitha, pragu i derës, ai vend ku dikush, pa fjalë, vendos se kush hyn në kornizë dhe kush mbetet jashtë saj.

Kur bashkimi nis me prag dhe me rend, ai merr formën e rreshtimit, dhe rreshtimi, edhe kur është i qetë, i mëson shoqërisë një shprehi të vjetër: “opozita ka pronar”.

Kjo është arsyeja pse një tryezë e thirrur për bashkim nuk mund të ngatërrohet me një akt mikpritjeje.

Mikpritja është gjë njerëzore, në jetën e zakonshme ajo është mirësi.

Në politikë, kur mikpritja shndërrohet në metodë, ajo prodhon vartësi, sepse i jep njërit rolin e qendrës dhe të tjerëve rolin e të ftuarit.

Të ftuarit mund të flasin, por e ndiejnë edhe kufirin e dhomës, kufirin e temës, të tonit, të asaj që lejohet të prishet e asaj që duhet të ruhet.

Kështu, pa britmë dhe pa urdhër, bashkimi fillon të ngjajë me një kornizë ku dikush rri pronar i ritmit dhe të tjerët rrinë mysafirë të “qëllimit”.

Nëse kjo tingëllon si teori, mjafton një pyetje e thjeshtë për ta kthyer në jetë, a po bashkohemi rreth një rregulli, apo rreth një emri?

A po bashkohemi për të ndërtuar një standard sjelljeje, apo për të prodhuar një pamje?

Shqipëria është e lodhur nga pamjet që premtojnë, ndërsa sjellja mbetet e pandryshuar.

Dhe, kur sjellja mbetet e pandryshuar, bashkimi kthehet në dekor të radhës, i cili ngroh për një çast dhe pastaj shteron më shpejt se zemërimi.

Në këtë pikë, duhet thënë qartë edhe gjëja që nuk lejon mjegull, LRE - Rinisja është opozitë e prerë ndaj Edi Ramës dhe qeverisjes së tij.

Pa asnjë mëdyshje.

Pa lëkundje sipas studios.

Ne jemi forcë e djathtë, konservatore në vlera, humane në sjellje, properëndimore në standard, shqiptare në rrënjë.

Kundërshtimi ynë ndaj Ramës nuk është sport, është refuzim i një modeli që e ka mësuar shtetin të sillet si aparat që i shërben vetes, ndërsa qytetari rri nën peshën e pasigurisë, të arbitraritetit dhe të lodhjes që e shtyn drejt ikjes.

Por pikërisht sepse jemi opozitë, ne kemi edhe një detyrim të dytë, po aq të rëndësishëm, të mos e shtojmë Shqipërisë edhe një mënyrë tjetër lodhjeje, duke e ngatërruar kundërshtimin me garën për zë.

Opozita nuk është vetëm fjalia “jam kundër”. Opozita është mënyra si je kundër.

Kur kundërshtimi shndërrohet në garë temperature, pushteti fiton atë që kërkon më shumë, kohë.

Ai e di se sa më e përditshme zhurma, aq më e lehtë të kthehet gjithçka në rrëfim, në motive, në “lexime”, në fjalë që zbusin goditjen dhe shpërndajnë përgjegjësinë.

Kur kundërshtimi kthehet në rreshtim rreth një qendre të vetme graviteti, atëherë opozita e ka humbur një pjesë të lirisë së saj qysh në fillim, sepse i ka dhënë vetes një derë të huaj për të hyrë në “bashkim”.

Dhe kur dera është e huaj, parimi hyn gjithmonë me vështirësi.

Kjo shpjegon edhe një dukuri që shoqëria e ndien, edhe kur nuk e shpjegon dot me fjalë, përpjekjen e disa “të rejave” për të mbajtur dy jetë njëkohësisht.

Në publik, anti-sistem, në praktikë, afrime me kornizat e vjetra, herë të drejtpërdrejta e herë përmes pranishmërive të ndërmjetme që publiku i lexon si orbitë politike.

Nuk ka nevojë për gjyqe personale, sepse problemi nuk është emri, por mekanika, të marrësh vulën e tryezës dhe, njëkohësisht, të ruash pastërtinë e sheshit.

Ky dyfishim, sado i mençur të duket si taktikë, prodhon vetëm një gjë në fund: mjegull.

Dhe mjegulla, në Shqipëri, është aleati më i palodhur i sistemit, sepse e bën çdo përgjegjësi të shtyhet dhe çdo dështim të riciklohet.

Ndërkohë terreni e bën të dukshme ndarjen, Berisha me ritmin e vet dhe me premtimin e protestave të pandalshme, Lapaj me prani të zgjatur para Kryeministrisë, Shehaj me protestat e veta, Qori me të vetat.

Secili ka arsyet e tij, secili ka audiencën e tij, secili e artikulon “mjaft”-in në mënyrën e vet.

Rreziku i përbashkët, megjithatë, është i qartë, të matet opozita me zë, jo me drejtim, me skenë, jo me bosht, me ditën e sotme, jo me sjelljen që mbetet nesër.

Kështu, pushteti blen kohë, ndërsa shoqëria paguan faturën e kohës së humbur.

Pikërisht këtu, teoritë e lidershipit kanë vlerë vetëm nëse pastrojnë, jo nëse zbukurojnë. Weber-i do ta quante provë të etikës së përgjegjësisë momentin kur tundohesh nga një fitore e lehtë, por zgjedh kufirin moral që të mos e shkatërrosh nesërmen.

Burke-u do ta quante dështim atë ndryshim që e djeg rregullin, sepse pa rregull shpresa e të dobtit mbetet pa mburojë.

Oakeshott-i do ta shihte politikën si bisedë të gjatë, ku fjala e sotme nuk lejohet të shkelë jetën e nesërme.

Arendt-i do ta shihte rrezikun kur rituali zë vendin e së vërtetës dhe shoqëria mësohet të ngopet me lëvizje pa ndryshim.

Këto nuk janë faqe librash, janë pasqyra të Shqipërisë sa herë bashkimi bëhet kornizë, jo sjellje.

E djathta humane që përfaqësojmë e thotë të njëjtën gjë me një gjuhë më të thjeshtë, njeriu nuk është mjet për pushtetin, pushteti është mjet për dinjitetin e njeriut.

Prandaj jemi pro jetës dhe familjes jo si flamur, por si themel i rendit shoqëror. Prandaj jemi pro punës dhe pronës jo si dogmë, por si metër i lirisë.

Prandaj jemi pro Perëndimit dhe aleancës me SHBA-në jo si fotografi, por si standard i ligjit të barabartë, i institucioneve që nuk dridhen nga telefoni i politikës, i një ekonomie ku fitimi lidhet me shërbimin dhe jo me afërsinë.

Kjo është vijë morale, jo dekor, dhe vijat morale, sado të qeta të duken, kanë kosto, të lënë shpesh pa podium, pa komoditet, pa pjesëmarrje në rituale që japin dritë të shpejtë, por të marrin frymën e gjatë.

Prandaj, kur shohim një tryezë të quajtur “bashkim opozitar”, nuk e shohim si rast për t’u dukur, as si arsye për t’u zemëruar, por si provë për të kuptuar nëse po ndërtohet një sjellje e re apo po riciklohet hierarkia e vjetër.

Ne nuk hyjmë për të forcuar pa dashur pronësinë e dikujt mbi opozitën.

Hyjmë vetëm aty ku bashkimi nis me barazinë dhe mbyllet me dinjitet, dinjitet për kundërshtarin, dinjitet për aleatin, dinjitet për qytetarin.

Dhe nëse, në një ditë të caktuar, kjo vijë na lë në anë, ajo prapë i shërben Republikës, sepse republika fillon pikërisht aty ku e vërteta nuk ka nevojë për dekor, por vetëm për një njeri që nuk e shet.

Në fund, ajo që e bën një forcë politike të vlefshme nuk është karrigia ku u ul një ditë, por fjala që e mbajti edhe kur askush nuk e thirri, sepse parimi i saj nuk priti leje për të qenë i drejtë.

Kristina Nano

Kryetare e LRE - Rinisja