Amerika nuk është alibia e Ramës!

Nga Arian Galdini

Sazani, Zvërneci dhe vullneti i kryeministrit që mbërriti para provës

Kostaq Konomi ishte tetëdhjetë e një vjeç kur, në maj 2026, iu afrua pjesës së bregut të Zvërnecit që familja e tij e pretendon si pronë.

Në atë ujë kishte hyrë fëmijë.

Tani përpara i dolën tela me gjemba dhe burra me uniforma të zeza që nuk e lejuan të kalonte.

Banorë të tjerë u treguan gazetarëve akte pronësie dhe regjistra tatimorë, pronarët e ligjshëm të parcelave nuk u përcaktuan nga raportimi, ndërsa mosmarrëveshja vazhdon në gjykatë.

Gardhi u hoq. Pyetja jo.

Në jetën e Konomit janë ngjeshur tri Shqipëri.

E para ia mori qytetarit pasurinë e trashëguar dhe e quajti shtetëzim.

E dyta premtoi kthimin, por la pas tituj të mbivendosur, kufij të papajtuar dhe procese që u plakën bashkë me njerëzit.

E treta kërkon të hyjë në ekonominë globale, ndërsa ecën ende mbi pasojat juridike të dy kohëve të mëparshme.

Komunizmi ia mori sendin.

Tranzicioni i konsumoi vitet duke ia lënë të drejtën pezull.

Sot qytetari përballet me një rrezik tjetër, dokumenti i tij mund të presë, ndërsa vullneti i pushtetit dhe kapitali i madh mbërrijnë me shpejtësinë e një vendimi politik.

Prona është vendi ku e shkuara vazhdon t’i kërkojë llogari së tashmes.

Ajo nuk është vetëm tokë, tapi apo mall, është kufiri ku qeveria pranon se qytetari zotëron diçka që nuk buron nga miratimi i saj.

Pa këtë kufi, liria mbetet e revokueshme.

Njeriu nuk është më zotërues i një të drejte, por kërkues i një lejeje.

Kujtimi i fëmijërisë nuk e bën Konomin pronar.

Pronësinë duhet ta mbështesin aktet dhe ta përcaktojë gjykimi.

As kapitali, fama e blerësit dhe lidhja familjare e Jared Kushnerit me Presidentin Donald Trump nuk mund ta japin atë përgjigje.

Alibia e Edi Ramës lind pikërisht këtu.

Një pushtet nuk ka nevojë të shpikë medoemos një gënjeshtër.

Mund të marrë një të vërtetë të madhe dhe ta përdorë për t’iu shmangur një të vërtete tjetër.

Shqipërisë i duhen investimet amerikane, teknologjia, aftësitë drejtuese, infrastruktura dhe një turizëm që krijon vlerë pa e kthyer bregdetin në plaçkë ndërtimi.

Por e vërteta e zhvillimit bëhet alibi kur përdoret për ta zvogëluar pyetjen mbi titullin, procedurën dhe kufirin e pushtetit.

E ardhmja e premtuar nuk mund të shlyejë detyrimin e pambyllur të së tashmes.

Në Sazan, përfshirja qeveritare është e shkruar në aktin shtetëror.

Vendimi nr. 23 i Komitetit të Investimeve Strategjike, të kryesuar nga Rama, i dha nismës statusin “Investim/Investitor strategjik, procedurë e veçantë” dhe parashikoi një investim prej 1,4 miliardë eurosh, rreth një mijë të punësuar gjatë realizimit dhe operimit, 45 hektarë sipërfaqe ndërtimi dhe pjesëmarrjen e propozuar të shtetit në një entitet juridik të përbashkët.

Po ai dokument tregon sa e papërfunduar ishte marrëdhënia.

Pjesëmarrja publike duhej shqyrtuar e negociuar, ekspertizat ligjore, financiare, teknike dhe mjedisore mbeteshin për t’u kryer, marrëveshja kërkonte finalizim dhe miratim të mëtejshëm.

Pika 36 thotë shprehimisht se vendimi i Komitetit nuk përbën titull ekzekutiv, por miraton në parim një projekt që duhet t’u nënshtrohet kushteve të legjislacionit sektorial.

Qeveria kishte hapur procedurat me përparësi.

Fundi juridik nuk ishte fituar.

Zvërneci është objekt tjetër.

Rama vetë pranoi se aty kishte një kompani, një shprehje interesi dhe punë mbi një koncept, por ende jo projekt të miratuar, leje ndërtimi apo vlerësim mjedisor të përfunduar.

Në të njëjtën dalje tha se kishte vizionin, idenë dhe ambicien dhe se do të bënte që zhvillimi të realizohej.

Ai nuk dha një leje të paqenë.

Bëri diçka politikisht më zbuluese, e paraqiti rezultatin e dëshiruar si vullnet të pakthyeshëm, ndërsa përgjigjja juridike mbetej ende në duart e organeve që duhej të shqyrtonin titullin, projektin dhe ndikimin mjedisor.

Gjykata ka kohën e provës.

Kadastra ka kohën e verifikimit.

Ekspertiza ka kohën e vlerësimit.

Detyra e politikës është të mos e marrë peng këtë kohë.

Rama u nis drejt së ardhmes së shpallur, ndërsa qytetari vazhdonte të priste përgjigjen e trashëguar nga e shkuara.

Sazani shtetëror dhe toka private në Zvërnec nuk janë e njëjta çështje pronësore.

Megjithatë, mënyra si kryeministri i promovoi i afroi politikisht brenda të njëjtit rrëfim personal suksesi, Shqipëria që hyn në hartën e luksit ndërkombëtar përmes aftësisë së tij për të sjellë kapital dhe emra me ndikim.

Procedura, në këtë ligjërim, rrezikon të duket si udha teknike që duhet të ndjekë destinacionin e shpallur nga udhëheqësi.

Edhe statusi amerikan i sipërmarrësve hyri në mbrojtjen politike të nismës.

Rama i paraqiti Kushnerin dhe Ivanka Trumpin si investues amerikanë dhe e lidhi jehonën ndërkombëtare të çështjes me përplasjet politike rreth Trumpit.

Projekti mbetet privat, prestigji amerikan u vendos megjithatë pranë tij në argumentin e kryeministrit.

Kur shitja e tokës në Zvërnec u shfaq në materialet e një hetimi penal, qeveria u kthye te natyra private e marrëveshjes.

Ai shtetëzoi meritën dhe privatizoi përgjegjësinë.

Sipas materialeve jopublike të SPAK-ut të shqyrtuara nga Reuters, prokurorët dyshojnë se Artur Shehu dhe disa bashkëpunëtorë përdorën dokumente të falsifikuara pronësie dhe pasuri të paluajtshme për pastrimin e të ardhurave të lidhura me trafikimin e kokainës.

Shehu i mohon akuzat.

Prokurorët urdhëruan që rreth 110 milionë euro nga shitja të ngriheshin në llogarinë e noterit.

Materialet nuk ngrenë akuza ndaj Kushnerit, shoqërive zhvilluese apo investuesve të tjerë dhe agjencia nuk gjeti tregues se ata i njihnin dyshimet kur u krye blerja.

Ky kufi duhet mbrojtur me po atë rreptësi me të cilën kërkohet përgjegjësia politike e Ramës.

Fajësia penale nuk kalon nga shitësi te blerësi vetëm sepse i lidh një kontratë.

Investuesit mund të kenë vepruar në mirëbesim.

Pikërisht për këtë dështimi shqiptar i Kryeministrit dhe Qeverisë së tij bëhet më i rëndë.

Konomi ka një pretendim që kërkon gjykim, blerësi ka një marrëveshje që kërkon siguri.

Fuqia e tyre është e pabarabartë, por nevoja për shtetin është e përbashkët.

Kur garancia zhvendoset nga institucioni te njeriu që kontrollon hyrjen, qytetari pa akses bëhet lutës, ndërsa investuesi me akses mbetet i varur nga jetëgjatësia e marrëdhënies së vet.

Në një ekonomi të tillë, çdo investim rrezikon të ketë dy çmime.

Njëri shkruhet në kontratë.

Tjetri lind nga aksesi politik.

Sa më shumë siguria lidhet me ndërmjetësin, aq më pak vlen marrëveshja pa të, konkurrenca humbet terren përballë afërsisë dhe kapitali që kërkon rregulla të qëndrueshme sheh një vend ku ndryshimi i qeverisë mund të ndryshojë edhe vlerën e garancisë.

Kjo është arsyeja pse personalizimi i zhvillimit nuk cenon vetëm qytetarin.

Cenon kushtet e investimit.

Kapitali serioz nuk kërkon një kryeministër dashamirës, por një kontratë që zbatohet edhe kur kryeministri nuk është më aty.

Argumenti në favor të zhvillimit mbetet i plotë.

Sazani mund të dalë nga braktisja dhe nga statusi i relikes së izolimit ushtarak.

Investimi mund të sjellë punësim, infrastrukturë, aftësi dhe të ardhura.

Zotëruesi i ligjshëm në Zvërnec ka të drejtë të shesë, blerësi ka të drejtë të kërkojë leje dhe përgjigje të parashikueshme.

Shqipëria nuk ka pse të zgjedhë varfërinë për t’iu shmangur privilegjit, duhet të krijojë një shtet ku zhvillimi nuk ka nevojë për të.

Dobësia e pronësisë shqiptare njihej përpara këtij konflikti.

Partnerët perëndimorë e përshkruajnë mbrojtjen e të drejtave pronësore si sfidë për qytetarët dhe investuesit, regjistrimin e titujve si të paplotë e jokonsistent dhe statuset strategjike si shpesh jotransparente në perceptimin e bizneseve, Bashkimi Europian financon njëkohësisht modernizimin e administrimit të tokës dhe të të dhënave kadastrale.

Këto vlerësime nuk vendosin kujt i përkasin parcelat e Zvërnecit.

Ato dëshmojnë se kapitali botëror po hyn në një vend ku puna e pronës mbetet e papërfunduar.

Renderi mund të zbukurojë betonin.

Nuk mund të pastrojë tapinë.

Amerika hyn në këtë çështje përmes identitetit të investuesit, por pesha e saj e vërtetë është juridike, prona nuk lind nga favori, kontrata duhet t’i mbijetojë qeverisë dhe emri i madh nuk qëndron mbi ligjin.

Kur prestigji amerikan përdoret për t’i dhënë epërsi politike një sipërmarrjeje private përpara përfundimit të procedurave shqiptare, aleanca ndërmjet kombeve zvogëlohet në avantazh marrëdhëniesh personale.

Rama mund të marrë meritën e një zhvillimi që përfundon ligjërisht, mbi tituj të sqaruar dhe me dobi për vendin.

Por autorësia publike që mori përpara përgjigjes nuk zhduket nëse baza dokumentare rrëzohet, fotografia do të dëshmojë se vullneti i kryeministrit kishte mbërritur përpara vendimit të Republikës.

Konomi mbetet pranë bregut me pretendimin e tij të pazgjidhur.

Investuesi mbetet me kontratën dhe kapitalin që kërkojnë siguri.

Qeveria mbërriti me vizion, ambicie dhe vullnet, Shqipëria u detyrohet ende të dyja palëve një vendim të besueshëm.

Telat janë larguar nga bregu. Detyrimi mbetet aty.

Arian Galdini

⸻

Shënime burimore

[1] Kostaq Konomi, gardhi dhe konflikti pronësor. Reuters, 13 qershor 2026, përditësuar më 12 korrik 2026, mosha e Konomit, afrimi te toka një muaj më parë, telat, rojet, dokumentet e treguara nga banorët, mosmarrëveshja gjyqësore dhe trashëgimia e konfiskimeve komuniste.

[2] Sazani dhe statusi strategjik. Komiteti i Investimeve Strategjike, vendimi nr. 23, datë 30 dhjetor 2024, vlera e parashikuar, punësimi, sipërfaqja, pjesëmarrja shtetërore, procedurat me përparësi, shqyrtimet dhe natyra joekzekutive e vendimit.

[3] Deklaratat e Edi Ramës. Transkripti zyrtar i Kryeministrisë, 9 qershor 2026, mungesa e projektit të miratuar, e lejes dhe e vlerësimit të përfunduar mjedisor, vizioni dhe vullneti për realizim, paraqitja e Kushnerit dhe Ivanka Trumpit si investues amerikanë.

[4] Materialet e SPAK-ut. Reuters, 11 korrik 2026, dyshimet ndaj Artur Shehut, mohimi i akuzave, urdhri për ngrirjen e rreth 110 milionë eurove dhe mungesa e akuzave apo treguesve të dijenisë nga ana e investuesve.

[5] Prona dhe klima e investimeve. Departamenti Amerikan i Shtetit, 2025 Albania Investment Climate Statement; Komisioni Europian, Albania Report 2025, f. 54–55; UNOPS, projekti EU4PR.