Kur e vjetra punësoi të ardhmen!

Nga Arian Galdini

Në sallën e Këshillit Kombëtar të Partisë Demokratike kishte një kuti ku numëroheshin votat për kandidatët.

Çështja e kryetarit ishte mbyllur më 23 maj, në një proces ku Sali Berisha kishte qenë kandidati i vetëm.

Korriku nuk po rihapte pyetjen se kujt i përkiste autoriteti përfundimtar mbi partinë, po shpërndante detyrat e fazës së ardhshme nën një drejtim të përcaktuar më parë.

Kutia funksionoi.

Flamur Noka mori 184 vota, ndërsa Saimir Korreshi 84.

Edhe në garat e tjera pati kandidatura alternative, diferenca të matshme dhe mbështetje jo të papërfillshme për humbësit.

Procesi nuk mund të quhet ritual i zbrazët.

Anëtarët zgjodhën dhe refuzuan njerëz brenda ofertës që iu paraqit.

Do të ishte shtrembërim ta paraqisnim gjithçka si farsë.

Zgjedhja ishte reale.

Objekti i saj ishte i kufizuar.

Nuk u vunë në votë marrëdhënia e partisë me kryetarin, përgjegjësia për humbjet, kalimi i autoritetit apo mundësia që organizata të hynte në një etapë tjetër politike.

U përzgjodh personeli që do të administronte vazhdimësinë.

Më 15 korrik, PD-ja nuk po zgjidhte njeriun që mund ta çonte përtej Sali Berishës.

Po zgjidhte ekipin me të cilin ai synon të zgjasë epokën e vetë.

Rikonfirmimi i Flamur Nokës e tregon këtë më qartë se fjalori i ripërtëritjes.

Sekretari i Përgjithshëm lidh kryetarin me degët, administron qarkullimin e informacionit, ndikon drejtpërdrejt në aftësinë mobilizuese dhe zë një vend qendror në funksionimin e përditshëm të organizatës.

Emrat e rinj mund të ndryshojnë gjuhën, ritmin dhe pamjen publike, ruajtja e Nokës i lidh organizativisht këto lëvizje me të njëjtën qendër vendimmarrëse.

Çështja, prandaj, nuk është se cili kandidat i brendshëm ishte më i moderuar, më i aftë ose më i denjë për një post.

Kjo do ta kthente një sëmundje të sistemit në garë personash.

Kalbëzimi gjendet te modeli i opozitës së vjetër, i cili e trajton pronësinë personale mbi partinë si një gjendje pothuajse natyrore.

Njerëzit ndërrojnë funksione, pronësia mbi kohën politike mbetet aty ku ishte.

Konservatorizmi nuk e ngre udhëheqësin mbi institucionin.

E nënshtron edhe atë ndaj ligjit që e bën institucionin më jetëgjatë se biografia e udhëheqësit.

Pushteti i vjetër nuk mbijeton gjithmonë duke e dëbuar të ardhmen.

Shpesh e punëson.

I jep post, përgjegjësi, dukshmëri dhe një fushë për të administruar.

Merr prej saj energjinë, aftësinë profesionale, gjuhën bashkëkohore dhe fytyrën që i mungon.

Vetëm një vendim e mban për vete, kur mbaron epoka që e punësoi.

Mosha biologjike nuk është provë e ndryshimit politik.

Një drejtues i ri mund të mbajë një marrëdhënie tepër të vjetër me autoritetin.

Diaspora mund të fitojë përfaqësim pa marrë fuqi përcaktuese.

Një profesionist mund të sjellë dije dhe të mbetet zbatues i një vullneti që nuk ka të drejtë ta sfidojë.

E ardhmja hyn në organigramë, por nuk fiton sovranitet mbi kohën.

Ky mekanizëm është më i sofistikuar se përjashtimi brutal.

I jep sistemit përshtypjen e qarkullimit pa pranuar kalimin.

Brezi i ri lejohet të ngjitet aq sa të përtërijë pamjen e organizatës, por jo aq sa të hapë epokën e vetë.

Kjo marrëdhënie nuk e zhvesh të renë nga përgjegjësia.

E ardhmja nuk humbet vetëm kur lihet jashtë.

Mund të humbasë edhe kur pranon karrierën si zëvendësim të autorësisë dhe ngjitjen personale si shpërblim për të mos vënë në dyshim marrëdhënien që e mban të varur.

Ky nuk është gjykim mbi motivet e secilës figurë të re.

Është prova që duhet t’i bëhet çdo brezi kur hyn në një institucion të vjetër, a po fiton aftësinë për ta ndryshuar, apo vetëm detyrën për ta bërë vazhdimësinë më të pranueshme?

Mbetet pyetja më njerëzore, përse anëtari e pranon këtë marrëdhënie?

Jo domosdoshmërisht sepse nuk e kupton.

As sepse i mungon dinjiteti.

Partia mund të jetë kujtesë, përkatësi, miqësi, histori e përbashkët dhe mbrojtje nga vetmia politike.

Pas humbjeve, përçarjeve dhe viteve të përplasjes, autoriteti i njohur mund të duket si garancia e fundit se bashkësia nuk do të shpërbëhet.

Disa qëndrojnë nga besnikëria, të tjerë nga bindja ideologjike, interesi, zakoni ose mungesa e një alternative që e konsiderojnë të aftë ta mbajë organizatën të bashkuar.

Në secilin rast, frika nga pafuqia kolektive punon në dobi të udhëheqësit jetëgjatë.

Ndonjëherë anëtari nuk mbron vetëm kryetarin.

Mbron kuptimin që i ka dhënë jetës së vet duke e ndjekur.

Pranimi i fundit të një udhëheqësi mund t’i duket si pranimi se vitet e sakrificës, miqësisë, përplasjes dhe shpresës nuk e sollën fitoren që ia kishte premtuar vetes.

Anëtari dorëzon një pjesë të autorësisë së vetë për të ruajtur ndjenjën se i përket diçkaje më të madhe.

Kjo është fuqia e udhëheqësit që nuk shihet më si drejtues i partisë, por si kusht i ekzistencës së saj.

Ai nuk sundon vetëm përmes statutit, emërimeve dhe strukturave.

Sundon edhe përmes bindjes se, pa të, bashkësia politike mund të tretet.

Problemi, për këtë arsye, nuk zgjidhet duke pritur një emër më të mirë brenda së njëjtës marrëdhënie.

Duhet kapërcyer ideja se partia jeton vetëm për aq kohë sa vazhdon politikisht njeriu që e ka mishëruar për dekada.

Pa këtë çlirim, pasardhësi mund të trashëgojë zyrën, por jo të drejtën për të hapur kohën e vetë.

Atë që autoriteti bën brenda partisë me anëtarin, përpiqet ta përsërisë jashtë saj me protestën, të përdorë fuqinë e saj pa pranuar të gjykohet prej saj.

PD-ja ka zgjedhur t’i afrohet lëvizjes qytetare apo Revolucionit të Flamingove, pa e marrë formalisht drejtimin dhe pa e mbuluar me simbolet e veta.

Llogaria politike është e kthjellët, një prani e dukshme e aparatit mund ta largojë qytetarin që nuk dëshiron një miting partie, ndërsa qëndrimi jashtë do t’ua linte energjinë aktorëve të tjerë.

Interesi i opozitës së vjetër është të qëndrojë pranë sheshit, të dërgojë njerëz dhe ta shndërrojë indinjatën në presion politik, pa pranuar që protesta të fitojë autoritet mbi të.

Nga pozicioni që mban, Berisha nuk ka interes t’i nënshtrohet një gjykimi që e përfshin edhe atë në aktakuzën ndaj sistemit të vjetër.

Mund ta mbështesë lëvizjen, vështirë se do t’ia njohë autoritetin një organizimi që nuk e kontrollon dhe që mund t’i thotë se kundërshtimi ndaj qeverisë nuk i jep pronësinë mbi opozitën.

Një gjë është t’i dërgosh anëtarët në shesh.

Krejt tjetër është të pranosh se sheshi mund të të vendosë kushte.

Beteja e vërtetë nuk zhvillohet midis një grupi të PD-së dhe një grupi tjetër, as ndërmjet një figure të konsumuar dhe një fytyre më të re brenda saj.

Beteja është midis qytetarit që kërkon të bëhet autor i opozitës dhe aparatit që e pranon vetëm si energji.

Ndërsa i afrohet protestës, PD-ja ruan kanalin institucional me PS-në.

Kërkesa e përbashkët e bashkëkryetarëve të Komisionit të Reformës Zgjedhore për zgjatjen e mandatit deri më 30 nëntor 2026 nuk provon një pakt të përfunduar Rama–Berisha.

Provon diçka më serioze se thashethemi, kanali i negocimit mbetet i hapur.

Kjo nuk është, në vetvete, shkelje.

Partitë duhet të negociojnë.

Parlamenti ekziston edhe për kompromis.

Një demokraci pa marrëveshje do të ishte vetëm konflikt i përhershëm.

Shkelja republikane fillon kur kompromisi nuk zgjeron konkurrencën për qytetarin, por ruan bashkëpronësinë e dy aparateve mbi rregullat e hyrjes në sistem.

PS-ja dhe PD-ja përplasen për qeverisjen.

Megjithatë, të dyja kanë arsye strukturore të ruajnë ndikimin e kryetarëve mbi kandidatët, fuqinë e organizatës mbi listën dhe përparësinë e forcave të mëdha ndaj kujtdo që lind jashtë tyre.

Prandaj rreziku nuk është vetëm një Kod Zgjedhor i keq.

Është një reformë që modernizon duopolin.

Procedurat mund të përmirësohen, teknologjia të modernizohet dhe financimi të bëhet më i kontrollueshëm, ndërsa pronësia mbi kandidaturën mbetet po aty.

Listat mund të shpallen të hapura, por kryetari të ruajë mjete të mjaftueshme për të përcaktuar karrierën politike.

Reforma mund të quhet europiane dhe të mbrojë një marrëdhënie thellësisht private me pushtetin.

Kodi përcakton kushtet e hyrjes në garë dhe autoritetin që zgjedhësi ushtron mbi kandidatin.

Harta territoriale cakton ku përqendrohen administrata dhe burimet, si drejtohet zhvillimi i territorit dhe ku ushtrohet fuqia vendore.

Komisioni i posaçëm për Reformën Administrativo-Territoriale u ngrit me mandat nëntëmujor dhe me synimin që ndryshimet të mund të zbatoheshin përpara zgjedhjeve vendore të vitit 2027.

Kur organizatat që dominojnë sistemin caktojnë bashkë kushtet e sfidës ndaj vetes, marrëveshja mund të jetë ligjore dhe Republika përsëri më pak e hapur.

Një ligj mund të miratohet me shumicë dhe të zvogëlojë konkurrencën reale.

Mund të quhet reformë dhe të prodhojë më pak Republikë.

Pushteti ka interes ta kthejë pakënaqësinë në një korrigjim që administron vetë.

Opozita e vjetër ka interes ta shndërrojë në forcë që përfundon nën drejtimin e saj.

Të dyja palët rrezikohen nga e njëjta mundësi, që qytetari të mos pranojë më të jetë lëndë e parë për projektet e tyre.

Këtu gjendet prova e çdo opozite.

Ajo nuk matet vetëm nga forca e zërit me të cilin dënon qeverinë, por nga kufizimi që pranon t’ia vendosë vetes.

Kush kërkon që qytetari të zgjedhë kandidatin, nuk mund t’ia rezervojë kryetarit përzgjedhjen e drejtuesve të partisë.

Kush hyn në protestë duhet të pranojë të gjykohet prej saj, jo vetëm të përfitojë nga fuqia që ajo prodhon.

Republika nuk fiton asgjë kur qytetari thirret të rrëzojë një pronar, vetëm që energjia e tij t’i dorëzohet një tjetri.

Në atë rast, opozita nuk e çliron pakënaqësinë.

E administron deri në zgjedhjet e ardhshme.

Partia Demokratike doli nga Këshilli Kombëtar më funksionale, më e re në pamje dhe më e përshtatur me konfliktet që vijnë.

Pikërisht kjo e bën më të rrezikshëm iluzionin e ripërtëritjes.

Kalbëzimi i opozitës së vjetër nuk qëndron te paaftësia për të lëvizur.

Qëndron te aftësia për të lëvizur pa ndryshuar pronarin.

Ajo mëson gjuhën e së resë, punëson fytyrat e saj, hyn në protestë, flet për lista të hapura dhe negocion reformën.

Pastaj ruan të paprekur të drejtën e një qendre të ngushtë drejtuese për të vendosur kush hyn, kush ngrihet dhe kur mbaron epoka e saj.

Në fund të mbrëmjes, fletët u numëruan.

E ardhmja mori postet e saj.

E drejta për të vendosur se kur duhet të mbarojë e vjetra nuk hyri kurrë në votë.

Arian Galdini