Mendime Shpirti: Dheu që zgjedhim!

Nga Arian Galdini

Gjethet që bien mbi gur pëshpërijnë një fjalë të moçme: pika e shiut ka të njëjtën natyrë; në kënetë rrit ferra, në kopsht çel lule.

Ky dritësim është i thjeshtë e i mprehtë.

Qielli e jep bekimin njësoj, dallimin e bën toka ku bie.

Edhe përvojat bien mbi ne si kohë, fjalë që dëgjojmë, libra që hapim, dhimbje të paftuara, gëzime që na zënë në befasi, mundësi që trokasin lehtë.

Pse te njëri ndizet mirësia e te tjetri mpikset hidhërimi?

Sepse brenda secilit ka një parcelë.

Disa zemra hapin brazda, heqin barërat, lënë rrjedhë; të tjerat e mbajnë lagështinë në vend, ushqejnë mykun e fjalëve të vjetra, mbytin farat e reja.

Ky s’është dënim, është ftesë.

Askush s’lind kopsht i rregullt e i harlisur.

Edhe tokës më pjellore i duhen duar, kohë, durim i qetë.

Pyetja e vërtetë s’është “sa do të bjerë?”, por “si po e përgatis shpirtin tim?”.

Të punosh dheun do të thotë të pajtohesh me të shkuarën, të hapësh vend për heshtjen, të mësosh të falësh, të zgjedhësh shoqëri që ujit, të mos e ushqesh zemrën me baltë.

Të urtët e thotë qartë, nxitja vjen nga jashtë, forma ngrihet nga brenda, ajo figurë e padukshme që pret të dalë.

I njëjti lajm, në shpirt të hapur, bëhet kujdes; në kraharor të mbyllur, bëhet inat.

I njëjti dështim e kthen dikë në fajtor të humbur, dikë në nxënës të urtisë.

Liria jonë është kjo: të skalitim formën tonë, si mjeshtër mbi një mermer të brendshëm që pret figurën e vet.

Dhe kjo liri, kjo skalitje e brendshme, hapet me gjëra të vogla. Si punohet ky truall?

Ka edhe një thellësi të heshtur.

Rrjedha shkon e vjen, avull i ngrohtë mbi xham, grimcë që ngjitet, pikë që troket mbi llamarinë, përrua që zhytet në dhe, burim që del sërish me erë toke të lagur.

Ashtu qarkullon edhe jeta; asgjë e mirë s’zhduket.

Dhimbja, kur punohet me duart e lodhura të një nate pa gjumë, bëhet butësi; gëzimi i ndarë, si buzëqeshje e qetë pranë një filxhani të ngrohtë në mëngjes, si dritë që ndizet në heshtje, kthehet burim për dikë tjetër.

E njëjta dritë, në kristal shndrit, në baltë shuhet.

I njëjti tel, në dorë të lodhur jep zhurmë, në dorë të stërvitur jep violinë.

S’komandojmë retë, as prizmat, as telin; mund të ushtrojmë dorën, zemrën, vetveten.

Si punohet ky truall?

Me gjëra që mbahen në dorë.

Së pari, pyet veten, çfarë po ujis?

Krahasimi, përbuzja, ankesa, këto bëjnë kënetë.

Mirënjohja, kujtesa e së mirës, puna e qetë, këto hapin brazda.

Së dyti, shiko me kë e ndan rrjedhën, pasi një kujdestar i brendshëm nuk rri vetëm; mëson, pyet, jep e merr.

Së treti, hiq barërat sa janë të buta.

Një “më fal” sot është pastrim para se rrënjët të ngurtësohen.

Së katërti, ruaj një enë të vogël përditë, një zakon që ruan vesën, pesë minuta qetësi, një dritare e hapur, një fletë mirënjohjeje.

Dhe kur duket se s’ka pikë, mos prit vetëm qiellin, bëhu ti vesë për dikë.

Në ditën e zakonshme kjo shihet qartë.

Dy nxënës ndjekin të njëjtin mësim.

I pari mbyllet: “S’është për mua.”

I dyti: “S’kuptova; pyes. Provoj.”

Rrebesh i njëjtë; truall i ndryshëm.

Dy motra u grindën. Njëra e ujit plagën me mendime të hidhura; tjetra vë kafe, ulet, thotë: “Hajde, rregullohemi.”

Ngjarje e njëjtë; dy kultivime.

Edhe te rrjetet ndodh, i njëjti lajm ndez turmën, por në një zemër të punuar zgjon pyetjen e thjeshtë që shpëton ditën: “Si ta kthejmë në ndihmë?”

Para çdo stuhie, mbyll derën e brendshme me katër mentesha:

Prano, si tokë që thith vesën e parë pa u tërhequr.

Ripuno, si kopshtar që thyen koren dhe liron rrënjët e mira.

Ndaj, si gota e vendosur te pragu për udhëtarin e lodhur.

Qetëso, si dorë te volumi i radios që ul zhurmën, që farat të mos mbillen me ngut.

S’ka magji këtu; ka këmbëngulje të vogla. Pikë pas pike, lind burimi.

Po, ka stuhi që thyejnë degë.

Edhe atëherë mbetet zgjedhja, të bëhem kërcell më i fortë apo mur i vrerosur?

Motin s’e zgjedhim; zgjedhim dheun.

Dheu i mirë s’është përsosmëri; është gatishmëri për t’u rregulluar të nesërmen.

Prej këtyre menteshave, mbaji në xhep disa fara kujtese:

— Pika është e njëjtë; ndryshon brendësia.

— Ajo që ujit, rritet.

— Fjalët janë ujë. Zgjidh ku t’i hedhësh.

— Mirënjohja e çel tokën; ankesa e mpin.

— Mos prit kopshtar nga jashtë; bëhu ti i pari.

Lejo edhe një rrezik në mendim, ndoshta Hyjnorja s’vjen si bubullimë, por si lagështirë e padukshme, si fryma e një peme që lëkundet pa zë, që hyn kudo ku s’ka mbyllje.

Nëse është kështu, çdo bravë që heq nga brenda është lutje.

Dhe nëse sot të zë një rrebesh i rëndë, mos vrapo pas diellit me ngulm.

Pyet: “Çfarë po gatuan kjo rrjedhë brenda meje?”

Pastaj lëviz ngadalë. Largo baltën, thuaj një mirënjohje të heshtur, nda një gotë ujë me dikë.

Pas pak ditësh, aty ku dje kishte ferra, do të dalin lastarë.

Dhe një mëngjes, krejt papritur, një fije drite do të hyjë përmes një grile të vjetër, pluhuri do të vallëzojë si muzikë e qetë, dhe në mur do të vizatohet një katror i artë, shenjë e heshtur se brenda ka nisur pranvera.

Qielli jep të njëjtin bekim.

Mrekullinë e bën toka.

Dhe ndonjëherë, pa e vënë re, duket se dheu që zgjedhim, na zgjedh edhe ai ne, si pasqyrë që na kthen fytyrën që po skalitim, si rrënjë që na mbajnë aty ku vendosim të rritemi.

Arian Galdini