top of page

Përtej besimit: “E di” si përvojë e kufirit…

1 day ago
2 min read

Nga Arian Galdini


Në vitin 1959, Carl Jungu i madh, u pyet nëse besonte në Zot.

Pas një heshtjeje të gjatë tha: “Nuk kam nevojë të besoj. E di.”


Kaq pak fjalë ngrenë një nga pyetjet më të vjetra të filozofisë, ku mbaron besimi dhe ku fillon dija?


Që nga Platoni, dija është menduar si besim i justifikuar.


Megjithatë, ka një rend dijeje që nuk lind nga argumentet, por nga takimi.


Michael Polanyi e quante “dije të heshtur”, atë që e dimë më shumë sesa mund ta shprehim.


Pascali e tha më thjesht, zemra ka arsyet e veta, që arsyeja nuk i njeh.


Jung nuk fliste për Zotin e provave ontologjike.


Fliste për një realitet që shfaqet në psikë si diçka e huaj për unin, më e madhe se ai, dhe që e transformon atë.


Këtu fillon mrekullia, njeriu, qenie e fundme, ka kapacitet për të pafundmen.


Kierkegaardi e pa këtë si kërcim, sepse e vërteta më e thellë nuk vëzhgohet nga jashtë, por jetohet nga brenda.


Augustini e kishte përmbysur rendin e zakonshëm: “Besoj që të kuptoj.”


Besimi nuk është armik i mendjes.


Është pragu që i lejon mendjes të hyjë në atë që përndryshe do t’i mbetej e mbyllur.


Për mua, kjo përvojë kufiri nuk mbetet abstrakte.


Tradita që ndjek e quan Logos, kuptimin themelor të gjithçkaje, dhe guxon të thotë se ky Logos nuk mbeti ide, por u bë histori, fytyrë, jetë njerëzore.


Kjo është arsyeja pse “e di” e Jungut nuk më duket deklaratë dogmatike, por rrëfim i një marrëdhënieje.


Ndoshta besimi më i pjekur nuk është ai që ka mbyllur pyetjet, por ai që ka gjetur një prani brenda tyre.


Atëherë, si Jung, njeriu mund të thotë pa krenari dhe pa frikë: “E di”, jo sepse ka zgjidhur misterin, por sepse misteri e ka njohur atë i pari.


Arian Galdini

 
 
 

Comments

Rated 0 out of 5 stars.
No ratings yet

Add a rating
bottom of page