Poezi: Gota e ujit mbi gur!

Nga Arian Galdini

Në mëngjesin e parë,

kur Valletta ende nuk kishte vendosur

nëse do të zgjohej si qytet

apo si një gur i madh

që merr frymë pranë ujit,

mbi parmakun e një shkalle

ishte një gotë.

Ujë i thjeshtë.

Asnjë dorë pranë saj.

Asnjë shënim.

Asnjë shenjë që kërkonte nderim.

Vetëm gota,

me një vijë kripe në buzë,

aq të hollë

sa mund të ishte mbetja e detit,

ose kujtimi i një goje

që kishte pirë pa lënë emër.

Shkalla zbriste drejt limanit.

Në gurin e saj

nata nuk kishte lënë errësirë,

por një ftohtësi të lehtë,

atë ftohtësi që gjërat mbajnë

para se t’i prekë dita

dhe t’u kërkojë të bëhen të dukshme.

Nuk e mora gotën.

Nuk kërkova të dija

kush e kishte lënë aty.

Ka pyetje

që e prishin dhuratën

para se njeriu ta kuptojë

se ishte dhuratë.

Poshtë, uji i portit

lëvizi pa bërë zhurmë.

Një varkë e vogël

u tërhoq pak nga litari,

pastaj u kthye,

si një mendim

që nuk do të largohet

prej asaj që e mban.

Në anën tjetër,

një derë u hap.

Nuk doli njeri menjëherë.

Vetëm një vijë e ngrohtë

u duk në prag,

dhe pas saj

një grua vendosi një enë të vogël

në dysheme

për një mace që priste

me durimin e atyre

që e dinë se bota

nuk u detyrohet,

por prapë mund të jetë e mirë.

Macja piu.

Pastaj ngriti kokën,

pa kërkuar falënderim

nga askush.

Kjo ishte Malta e parë,

një gotë ujë mbi gur,

një enë e ulët për një mace,

një prag që nuk e bëri mirësinë

ngjarje.

Valletta u hap ngadalë.

Rrugët zbrisnin drejt ujit

pa e turpëruar lodhjen e këmbës.

Ballkonet mbanin ngjyra të kaluara

jo si kujtime të vdekura,

por si zëra të hollë druri

që kishin mësuar të mos bërtisnin.

Një burrë ngriti qepenin e dyqanit.

Hekuri u drodh pak.

Brenda, disa portokaj

u rrokullisën në arkë

dhe u ndalën pranë njëri-tjetrit,

si ditë të vogla

që nuk kërkojnë qiell tjetër.

Në një mur

një copë hije

u ngjit ngadalë.

Nuk dukej si mungesë drite.

Dukej si vendi

ku drita pushonte

për të mos u bërë e padurueshme.

Uji në gotë

nuk ishte më i madh

se një gllënjkë.

Por përballë limanit,

përballë anijeve,

përballë atij uji të gjerë

që e kishte provuar ishullin

me frikë, me tregti, me pritje,

ai nuk humbi masën e vetë.

Nuk e thashë.

Fjalitë, në një ishull të tillë,

duhen mbajtur pak më vonë.

Më mirë të shohësh

si një lugë bie në një filxhan,

si një burrë lidh një litar,

si një fëmijë i panjohur

vrapon tri hapa

dhe ndalet vetëm sepse një pëllumb

i doli përpara.

Macja, ndërkohë,

lëpiu buzën e enës

dhe iku ngadalë

në një rrugicë ku hija

nuk dukej e fshehur,

por e strehuar.

Kjo mëngjesore e vogël

nuk kërkoi të më bindte.

Prandaj hyri.

Sepse njeriu që vjen

nga një gjuhë ku buka dhe plagët

kanë ndenjur shpesh në të njëjtën fjali,

nuk i beson menjëherë

asaj që është e butë.

E sheh si dritare që mund të mbyllet.

Si dorë që ndoshta kërkon diçka.

Por gota nuk kërkonte.

As ena e maces.

As porta.

As kripa në buzë.

Kjo e bëri mëngjesin

më të vështirë për t’u kundërshtuar.

Në Valletta,

asgjë nuk më foli me zë të madh.

Guri nuk tha çfarë kishte parë.

Portat nuk i numëruan ata që kishin hyrë.

Uji nuk e shpjegoi detin.

Vetëm gota,

e lënë mbi shkallë,

mbante një qiell të vogël

sa për një buzë njeriu.

Më vonë, në Mdina,

dita ndërroi lëndë.

Valletta ishte ajër mbi ujë.

Mdina ishte gur

që e kishte kaluar zërin

brenda vetes.

Porta e qytetit të heshtur

nuk pyeti nga vinte njeriu.

Nuk e mati gjuhën.

Nuk e shikoi lodhjen.

E la të hynte

siç hyn pak hije

në një oborr të bardhë,

pa bujë,

pa leje të shkruar,

pa e prishur ditën.

Rrugët ishin të ngushta,

por jo të mbyllura.

Dritaret kishin perde të holla.

Njëra prej tyre lëvizi pak

nga era,

pastaj u ndal,

sikur dikush brenda

të kishte marrë frymë

dhe të ishte mjaftuar me kaq.

Aty ku pritet trishtim,

hija nuk e prishte dritën.

Rruga nuk nxitonte.

Një portë e mbyllur

nuk dukej armike.

Në kthesën pranë një muri,

disa lule të verdha

kishin dalë nga pak tokë

që mezi mbahej midis gurëve.

Nuk ishin aty për të zbukuruar qytetin.

Nuk ishin aty për vizitorët.

Nuk ishin as guximtare.

Kishin dalë

sepse jeta, kur gjen një të çarë,

nuk kërkon leje nga historia.

Guri i Mdinës

nuk u rëndua prej tyre.

Ai kishte parë mjaft

për të mos u habitur nga asgjë,

dhe prapë i linte lulet

ta kundërshtonin pa zemërim.

Një zog u ul mbi një çati.

Pastaj u ngrit.

Asgjë nuk ndryshoi.

Pikërisht kjo

e bëri çastin të pastër.

Në një shesh të vogël,

një grua e moshuar kaloi

me një qese në dorë.

Brenda qeses

diçka e rrumbullakët preku lehtë

anën e hollë të plastikës.

Ndoshta fruta.

Ndoshta bukë.

Ndoshta asgjë me rëndësi.

Por ecja e saj kishte atë qartësi

që nuk vjen nga fitorja,

por nga përsëritja e gjatë

e gjërave që duhen bërë

për të mos e lënë jetën

të bjerë nga duart.

Ajo kaloi.

Qyteti nuk e shënoi.

Dhe kjo ishte drejt.

Deti poshtë qytetit

nuk dukej gjithmonë.

Nganjëherë vinte vetëm si shije.

Pak kripë në buzë.

Pak ftohtësi në pëllëmbë.

Një hapësirë më e gjerë

në kraharor

pa e ditur pse.

Ai nuk thërriste.

Rrinte poshtë brigjeve

dhe ua linte anijeve

të dukeshin të guximshme.

Në atë orë,

Shqipëria nuk erdhi si flamur.

As si dhimbje e ngritur.

Erdhi më qetë,

si një gur tjetër në shputë,

si një zë që nuk të shtyn të flasësh,

por të mos ecësh shtrembër.

Erdhi me mëngjese të vështira,

me njerëz që kanë mbajtur pak

dhe nuk e kanë shitur fytyrën,

me sofrat ku gëzimi

duhej të ulej me kujdes

që të mos dukej i padrejtë

ndaj atyre që kishin vuajtur.

Në Maltë,

për herë të rrallë,

ai kujdes nuk u zhduk.

Vetëm u zbut.

Në Valletta,

një varkë u lëkund pa faj.

Në Mdina,

perdja lëvizi pa frikë.

Në portë,

gota e ujit kishte mbajtur qiellin

pa e bërë pronë të vetën.

Dhe dhimbja,

ajo që njeriu e merr me vete

edhe kur nuk ia përmend askujt emrin,

nuk u largua.

Vetëm nuk mori gjithçka.

Pasdite,

muret ndryshuan ngjyrë.

Jo u zbukuruan.

U afruan.

Në gur doli një nxehtësi e imët,

jo mjaftueshëm për ta quajtur ngushëllim,

por mjaftueshëm

që dora të mos largohej menjëherë.

Një burrë qeshi diku larg.

Zëri i tij u përplas lehtë në kthesë

dhe u bë pjesë e rrugës.

Askush nuk u kthye.

Askush nuk u bezdis.

Qyteti pranoi edhe atë zë

siç pranohet një dallgë e vogël

që nuk ndryshon bregun,

por e kujton se uji punon ende.

Kur rruga zbriti sërish

drejt Vallettës,

gota e mëngjesit u kthye në mendje.

Ndoshta dikush e kishte pirë.

Ndoshta ishte derdhur.

Ndoshta dora që e mori

nuk e dinte se po hiqte

qendrën e një dite nga vendi i saj.

Nuk kishte rëndësi.

Gota e kishte kryer punën.

Nuk kishte mbushur botën.

Kishte lënë pak ajër

midis njeriut dhe peshës së vetë.

Një hap nuk kërkoi provë.

Një kujtim i rëndë

nuk u ngrit

për të komanduar mbrëmjen.

Në mbrëmje,

kur dritat u ndezën një nga një

dhe uji mori ngjyrën e hekurit të butë,

Malta nuk dukej më e vogël.

Jo sepse ishte rritur.

Sepse brenda njeriut

kishte pushuar pak

ajo kërkesë e vjetër

për t’i dhënë çdo gjëje

një madhësi.

Rruga e fundit u hap pa ngut.

Pas shpine,

një portë u mbyll.

Përpara, limani u err.

Mbi një shkallë,

guri mbante ende

nxehtësinë e ditës.

Asgjë nuk u mor.

As gur.

As lule.

As dëshmi.

Vetëm një ajër i liruar pak

aty ku lodhja

kishte ndenjur shumë gjatë.

Dhe larg,

teksa qyteti ulte zërin

në dritat e veta,

gota e ujit

mbante ende në fund

një kripë të hollë drite.

Arian Galdini