Poezi: Shtëpia pa çati!

Nga Arian Galdini

Në Përmet,

në katin e tretë

të një shtëpie që nuk e mbylli dot qiellin,

kishte mbetur një tjegull

mbi pragun e dhomës.

Ishte e thyer në njërën anë,

me myshk të hollë në buzë,

me një njollë tymi

që nuk dihej

nëse vinte nga dimrat

apo nga goja e njeriut

kur flet vonë

dhe fjalët i dalin të zeza.

Era hynte nga lart.

Nuk hynte si pushtues.

Nuk hynte si mëshirë.

Hynte si ajo gjë

që shtëpia nuk kishte fuqi

ta ndalonte më,

dhe prapë nuk e quante armike.

Poshtë, Vjosa kalonte

pa e marrë me vete asgjë.

Lumi nuk i shpëton shtëpitë.

Ai vetëm u kujton gurëve

se rrjedhja nuk është harresë.

Në dhomë kishte një shtrat të ulët,

një jastëk të zverdhur,

një arkë druri me kapak të shtrembër

dhe një këmishë burri

të palosur keq

mbi një karrige

që nuk e mbante më drejt hijen.

Gruaja kishte jetuar aty

më gjatë se lajmet,

më gjatë se premtimet,

më gjatë se ato udhëtime burrash

që nisen me një fjalë të shkurtër

dhe kthehen, nëse kthehen,

si heshtje me këpucë të vjetra.

Ajo nuk priste mrekulli.

Në këto anë,

mrekullia zakonisht vjen vonë

dhe e gjen njeriun

duke bërë diçka të zakonshme,

duke shkundur mbulesën,

duke tharë fiq,

duke numëruar miellin,

duke dëgjuar nëse porta

kërcet nga era

apo nga një hap.

Mbi arkë rrinte një letër.

Jo e fshehur mirë.

E fshehur vetëm aq

sa të mos e merrte kush

pa e pasur dorën të rëndë.

Letra ishte shkruar me bojë të zbehtë,

me atë shkrim të grave

që kanë mësuar të mos e shtyjnë penën fort,

sepse tavolinat e varfra

i mbajnë edhe plagët e drurit

bashkë me fjalët.

Nuk kishte mallkim.

Nuk kishte lutje të gjatë.

Vetëm disa fjali

që dukeshin sikur kishin ecur

prej një mali në tjetrin

pa kërkuar strehë.

“Mos e mbyllni shtëpinë,

edhe po t’i bjerë çatia.

Shtëpia pa çati

e sheh më mirë atë

që e ka humbur.

Mos e mbulo vendin

nga hyn shiu.”

Aq.

Në fund, emri i saj

nuk ishte shkruar plot.

Jo se dora i kishte dështuar.

Jo se koha e kishte ndërprerë.

Por sepse disa emra,

kur shkruhen deri në fund,

duken sikur dorëzohen

te letra.

Ajo kishte lënë vetëm fillimin.

Pjesën tjetër

ia kishte besuar shtëpisë.

Në mbrëmje,

kur retë zbrisnin mbi Tomorr

dhe mali dukej sikur po mbyllte sytë

pa fjetur,

shtëpia merrte një ngjyrë të brendshme.

Nuk bëhej më e bukur.

Bëhej më e saktë.

Në mur,

një çarje zbriste ngadalë

nga tavani i munguar

deri te një gozhdë e ndryshkur.

Dikur aty kishte varur një pasqyrë.

Pastaj pasqyra ishte thyer,

jo nga gurët,

jo nga lufta,

jo nga ndonjë dorë e zemëruar,

por nga ajo lodhje e imët

që e merr xhamin

kur për shumë vite

i duhet të mbajë fytyra

që nuk thonë të vërtetën.

Gruaja e kishte mbledhur xhamin

me kujdes.

Një copë e vogël kishte mbetur

nën arkë.

Kur binte drita nga çatia e hapur,

ajo copë ndizte një vijë të hollë

mbi dysheme,

si thikë pa urrejtje.

Aty ndalej kush hynte.

Jo nga frika.

Nga ndjenja se në atë dhomë

edhe sendet e thyera

kishin ruajtur një gjykim.

Në një mëngjes pranvere,

një djalë erdhi nga Tirana

me këpucë të pastra,

me telefon që kërkonte sinjal,

me një hartë të hapur në ekran

dhe me atë nxitim të njeriut

që beson se vendet e vjetra

kuptohen më shpejt

nëse i fotografon nga shumë kënde.

Ai nuk ishte i keq.

E keqja rrallë vjen

me fytyrë të keqe.

Shpesh vjen

si lehtësi,

si ngutje,

si dëshirë për ta bërë të kuptueshme

atë që kërkon të qëndrojë pak më gjatë

pa u shpjeguar.

Djali hyri në dhomë.

Ngriti telefonin.

Pastaj pa tjegullën mbi prag.

U ul.

E preku me dorë.

Në pluhur mbeti shenja e gishtit.

Në atë çast,

telefoni në dorën tjetër

iu bë i tepërt.

Ai nuk e fiku.

Vetëm e uli.

Djali e lexoi letrën.

Në fjalinë e fundit

ndali më gjatë.

“Mos e mbulo vendin

nga hyn shiu.”

E lexoi sërish.

Pastaj ngriti kokën.

Nga çatia e hapur

një re kalonte ngadalë,

e bardhë në mes,

e errët në skaje,

si kafshë e madhe

që nuk kërkonte të frikësonte askënd.

Një pikë shiu ra

mbi dysheme.

Pastaj një tjetër.

Ai u ngrit

dhe kërkoi me sy

ndonjë enë.

Në qoshe ishte një legen i vjetër,

i bardhë dikur,

tani me një rreth të verdhë

në fund.

E vendosi poshtë pikës.

Uji ra brenda

me një zë të vogël.

Tik.

Pastaj prapë.

Tik.

Shtëpia pa çati

nuk kërkonte të ndreqej atë ditë.

Vetëm kërkonte

që shiu të mos shkonte kot.

Djali ndenji aty

derisa legeni mori

një fund të hollë uji.

Në sipërfaqe

u duk një copë qielli,

e shtrembër,

e prerë nga dridhja e pikave.

Ai nuk e quajti shenjë.

Nuk e quajti mrekulli.

E la të ishte ujë.

Kur doli në korridor,

dëgjoi një zë gruaje

nga shtëpia përballë.

Ajo po thërriste një fëmijë

të mos vraponte në shkallë.

Zëri i saj nuk kishte asgjë madhështore.

Ishte zë që ruan gjunjë,

ballë,

bukë në furrë,

enë mbi zjarr,

një ditë të zakonshme

nga thyerja e saj e panevojshme.

Poshtë, në oborr,

një plak po ndante dru.

Çdo goditje e sëpatës

kishte ritëm të shkurtër,

të qartë,

pa zemërim.

Djali e pa nga shkallët.

Plaku ngriti kokën.

“Mos i merr tjegullat,” tha.

Djali nuk e kuptoi menjëherë.

Plaku vazhdoi:

“Disa njerëz vijnë,

marrin nga një copë

për ta mbajtur si kujtim.

Pastaj shtëpia mbetet

edhe më pak shtëpi.”

Djali uli sytë.

Në xhep kishte futur,

pa e vënë re,

një thërrime të vogël balte

nga pragu.

E nxori.

E la mbi mur.

Plaku nuk foli më.

Sëpata ra përsëri mbi dru.

Dita u hap ngadalë.

Përmeti poshtë

nuk dukej si qytet i vogël.

Dukej si një vend

që kishte vendosur

të mos e tepronte me veten.

Nëpër rrugë,

njerëzit blinin bukë,

flisnin për çmimet,

për fëmijët jashtë shtetit,

për një të sëmurë

që duhej çuar në spital,

për një djalë

që kishte harruar të vinte

për vdekjen e të atit

sepse nuk gjente biletë.

Jeta nuk bëhej epike.

Ajo vetëm mbante radhën e vetë.

Djali u kthye në dhomën e katit të tretë.

Legeni kishte mbledhur pak më shumë ujë.

Në atë ujë

shiheshin trarët e thyer,

një pjesë reje,

dhe skaji i tjegullës

që rrinte mbi prag.

Ai mori letrën

dhe e vendosi prapë mbi arkë.

Nuk e fotografoi.

Nuk e mori.

Nuk ia lexoi askujt me zë

për ta bërë të tijën.

E la aty,

në atë dhomë

ku fjala kishte pritur mjaft

dhe nuk kishte nevojë

të bëhej më në fund shfaqje.

Pastaj doli.

Te pragu,

tjegulla ishte ende aty.

E thyer.

E nxirë pak.

Me myshk të hollë në buzë.

Ai e kaloi me kujdes,

pa e prekur.

Në shkallë

era vinte nga lart

dhe i sillte erë shiu,

gështenjash të vjetra,

druri të lagur,

dhe asaj ere të shtëpive

ku pakësia rri drejt

kur askush nuk e nxjerr në shitje.

Në rrugë,

telefoni i dha më në fund sinjal.

Ekrani u mbush

me mesazhe,

njoftime,

zëra që kërkonin përgjigje.

Ai e mbajti në dorë

pa e hapur.

Në anën tjetër të rrugës,

një vajzë e vogël

po ecte me një çadër të verdhë

më të madhe se trupi i saj.

Çadra anonte nga era.

E ëma ia mbajti bishtin pak më drejt.

Vajza qeshi.

Shiu ra mbi çati të plota,

mbi çati të çara,

mbi shtëpinë e katit të tretë

dhe mbi tjegullën

që nuk e mori askush.

Mbrëmja erdhi pa bujë.

Në dhomë,

legeni vazhdoi të priste pikat.

Tik.

Tik.

Pastaj heshti pak,

derisa pika tjetër

gjeti përsëri fundin e tij.

Dhe kur nata e mbuloi Përmetin,

Vjosa kaloi poshtë

me atë errësirë të ujit

që nuk mban fjalime.

Në katin e tretë,

letra rrinte mbi arkë.

Tjegulla mbi prag.

Legeni nën pikën e shiut.

Asgjë nuk u mor.

As letër.

As tjegull.

As copë qielli në ujë.

Arian Galdini