Pse nga Neoshqiptarizmi në Shqiptarizëm?

Nga Arian Galdini

(Nga shqiptari i ri te shqiptari i ringritur.)

Nuk ndërtohet shtëpi e re mbi themel të çarë.

Nuk ndërtohet komb i ri mbi njeri të thyer.

Prandaj nuk mjafton më të kërkojmë vetëm shqiptarin e ri, kur ende nuk kemi shëruar shqiptarin që është blerë, trembur, shpërndarë, përdorur, varfëruar në shpirt dhe mësuar të jetojë si i ftuar në vendin e vet.

Një popull mund të ndërrojë fjalor, veshje, rrugë, teknologji, flamuj nëpër sheshe, por nëse njeriu që e banon atë vend nuk ruan më kufirin ku thotë “jo”, risia bëhet bojë mbi mur të lagur.

Neoshqiptarizmi i Branko Merxhanit ishte një thirrje fisnike për kohën e vet.

Ai kërkonte ta nxirrte shqiptarin nga amullia, nga vetëkënaqësia e prapambetjes, nga gjumi provincial, dhe ta fuste në bisedë me modernitetin.

Në atë përpjekje kishte dritë.

Kishte kulturë.

Kishte horizont.

Por koha jonë ka një plagë tjetër.

Shqiptari sot nuk është vetëm i vonuar.

Është i ndarë nga vetja.

E pret zarfi, e thërret ekrani, e mat partia, e shtyn mërgimi, e lodh varfëria, e josh tregu pa kufi moral, e tremb pushteti që sillet si pronar, e numëron foltorja kur zemërimi humb urtinë, e harron shteti kur nuk i duhet më si votë.

Kjo nuk është vetëm krizë politike.

Është krizë formimi.

Prandaj fjala ime nuk është më Neoshqiptarizëm.

Është Shqiptarizëm.

Sepse emri i një doktrine nuk është etiketë, është vendi ku një popull vendos çfarë kërkon prej vetes.

Jo si mohim i risisë, por si kthim te burimi nga ku risia merr jetë.

E shkuara nuk duhet të na sundojë.

Por pa rrënjë, e ardhmja bëhet qira.

Risia pa themel prodhon imitim.

Themeli pa jetë prodhon muze.

Shqiptarizmi kërkon të tretën, rrënjë që ecën, kujtesë që mendon, traditë që nuk fle, modernitet që nuk shitet.

Shqiptarizmi nuk është folklor.

Nuk është gjak i bërtitur.

Nuk është urrejtje ndaj tjetrit.

Nuk është flamur mbi ndërgjegje të zbrazët.

Është ringritja e shqiptarit si qytetar me nder.

Në shtëpinë ku fëmija mëson se fjala mbahet, nis Shqiptarizmi.

Në tokën ku shteti ndalon para pronës së tjetrit, nis Republika.

Në tregun ku njeriu punon pa shitur shpirtin, liria ekonomike merr nder.

Në besimin që e përul njeriun para Zotit dhe jo para të fortit, nis karakteri.

Në Perëndimin që kuptohet si civilizim, jo si fotografi, nis aleanca e denjë.

Shqiptarizmi kërkon shqiptarin që nuk bërtet më shumë për kombin, por nuk e shet veten edhe kur kombi nuk po e sheh.

Kombi nuk ndërtohet duke i dhënë popullit më shumë flamuj.

Ndërtohet duke i kthyer qytetarit pushtetin mbi veten.

Sepse pa qytetar të pashitshëm, nuk ka Republikë, ka administrim të turmës.

Pa familje karakteri, nuk ka shoqëri, ka mbijetesë.

Pa pronë të mbrojtur, nuk ka liri, ka leje nga i forti.

Pa mendim, nuk ka komb, ka popullatë.

Rinisja nuk kërkon të fitojë një zhurmë. Kërkon të formojë një njeri.

Kjo është arsyeja pse kalimi nga Neoshqiptarizmi në Shqiptarizëm nuk është ndryshim termi.

Është ndryshim përgjegjësie, nga ëndrra për shqiptarin e ri, te detyra për shqiptarin e ringritur.

Një vend nuk bëhet i ri kur ndërron fjalë.

Bëhet Republikë kur qytetari i tij nuk shitet më.

Arian Galdini