Regjimi nuk trembet nga zhurma, trembet nga zgjedhja e lirë!

Nga Arian Galdini

Regjimet e vjetra nuk mbijetojnë vetëm duke ndaluar kundërshtarët.

Shpesh mbijetojnë duke prodhuar pamjen e kundërshtimit.

Kur një shoqëri lodhet nga fytyrat që e kanë mbajtur peng dhe nis të kërkojë diçka tjetër, pushteti nuk ka gjithmonë nevojë ta shtypë ndryshimin.

Nganjëherë i mjafton ta imitojë.

I mjafton të nxjerrë në qarkullim një trajtë të tij, ta ndriçojë, ta bëjë të duket si çarje, ndërsa hyrja reale mbetet nën ruajtjen e po atyre duarve.

Jo çdo gjë që duket e re është ndryshim. Ndonjëherë e reja është maska më e zgjuar e së vjetrës.

Në Shqipëri, zhurma kundër pushtetit nuk ka munguar.

Protestë ka pasur.

Zemërim ka pasur.

Fjalë të forta kundër sistemit ka pasur më shumë se sa duhet për ta mbushur jetën publike me iluzion lëvizjeje.

Pyetja është tjetër, a i hapet qytetarit një fushë e lirë për të krijuar përfaqësim të ri, apo i jepet vetëm një formë e pranueshme e pakënaqësisë, që e shkarkon zemërimin pa prekur mekanizmin që e prodhon atë?

Këtu ndahet ajo që lind lirshëm nga ajo që lejohet të qarkullojë.

Ajo që lind lirshëm vjen nga qytetari, nga ideja, nga sakrifica dhe nga refuzimi i pazarit.

Punon pa garanci.

Qëndron edhe kur nuk i jepet ekran, studio, sondazh apo vend në tryezën e të vjetërve. Paguan çmim përpara se të kërkojë besim.

Forma e lejuar hyn ndryshe.

Bëhet e dukshme shpejt.

Merr qarkullim, merr zë, merr rolin e zemërimit të pranueshëm.

Shfaqet si goditje ndaj sistemit, por kur pyetja zbret te Kodi Zgjedhor, te pragu, te fusha e lirë dhe te e drejta e të tjerëve për të lindur pa leje, nis të flasë gjuhën e rendit që thotë se e lufton.

Anti-sistemi i lejuar nuk ka nevojë të fitojë.

I mjafton të administrojë pritshmërinë për ndryshim.

Kjo nuk kërkon medoemos urdhër të shkruar apo marrëveshje të shpallur.

Në politikë, funksioni shpesh flet më qartë se deklarata.

Kur një zhurmë nuk e prek mekanizmin, mekanizmi mëson ta përdorë.

Kur pakënaqësia qytetare, reale në burimin e saj, kanalizohet drejt një ndryshimi që duket i madh në ekran, por nuk hap fushë të lirë, ajo mund të kthehet në valvul shkarkimi për po atë rend që e prodhoi.

Prandaj pyetja nuk është kush bërtet më fort kundër sistemit.

Pyetja është kush e prek mekanizmin me të cilin sistemi rilind pas çdo zgjedhjeje.

Ky mekanizëm, në Shqipëri, nuk është vetëm qeveria.

Është media që vendos kush duket dhe kush mbetet i padukshëm.

Është paraja që krijon pamje force.

Është administrata që rëndon mbi të dobëtin.

Është patronazhi që e bën votën të frikësuar.

Është trashëgimia e emrit që merr seriozitet përpara se të provojë vlerë.

Është, mbi të gjitha, rregulli i hyrjes politike, ai vend ku zgjedhja mund të vritet përpara se të vijë dita e votës.

Pikërisht aty reforma zgjedhore pushon së qenuri çështje teknike.

Aty maska bie.

Një reformë që hap listat, por mbyll hyrjen, nuk e çliron qytetarin.

Një prag që paraqitet si rend, por në një fushë të pabarabartë mbyt lindjen e subjekteve të reja, nuk është masë demokratike.

Është filtër pushteti.

Një model që u jep disave qarkullim, ndërsa të tjerët i mban jashtë pamjes, nuk prodhon pluralizëm.

Prodhon hierarki të së resë.

Pragu elektoral nuk është detaj.

Është prova ku dallohet kush kërkon hapje reale dhe kush pranon një hyrje të ruajtur.

Kur një forcë e re e pranon këtë filtër ndaj të tjerëve të rinj, ndërsa vetë ka përfituar nga dukshmëria dhe qarkullimi publik, pyetja bëhet e pashmangshme, a po mbron demokracinë, apo po pranon rendin që vendos kush lejohet të lindë?

Kur një forcë e re përdoret për të justifikuar mbylljen e hyrjes së forcave të tjera të reja, ajo nuk e prish sistemin.

I pastron fytyrën.

LRE Rinisja nuk e thotë këtë për të kërkuar mëshirë, as për të kërkuar për vete përjashtim nga rregulli.

E thotë sepse është një provë e qartë e mënyrës si ruhet hyrja politike në Shqipëri.

Mund të kesh emër, ide, zë, sakrificë dhe veprim të përditshëm publik, e prapë të mbahesh jashtë pamjes kur nuk i hyn në përdorim rendit.

Kur një heshtje e tillë bëhet e njëtrajtshme, ajo nuk është thjesht mungesë interesi. Është shenjë rendi.

Sistemi nuk i mohon të gjitha partitë e reja. Ai mohon ato që nuk i hyjnë në përdorim.

Nuk ka nevojë ta prodhojë çdo figurë me dorë.

I mjafton t’u hapë hapësirë atyre që nuk ia rrezikojnë hyrjen dhe t’ua mbyllë dritën atyre që nuk i shërbejnë.

Kështu zemërimi qarkullon, shpresa konsumohet, mekanizmi mbetet i paprekur.

Kjo është arsyeja pse pushteti i vjetër nuk trembet nga çdo protestë, nga çdo studio e nxehtë, nga çdo fjalë e fortë kundër tij. Trembet nga zgjedhja e lirë.

Trembet nga një fushë ku qytetari mund të dëgjojë edhe atë zë që nuk i është lejuar të dëgjojë.

Trembet nga një reformë që nuk ia ruan hyrjen.

Trembet nga një politikë që nuk merr leje për të lindur.

Ndryshimi i vërtetë nuk lind aty ku sistemi hap dritën.

Lind aty ku qytetari dallon mes ndryshimit që i jepet për konsum dhe ndryshimit që i hap rrugë përfaqësimit të lirë.

Lind kur nuk kënaqet më me figurën e re që i serviret si provë se gjithçka është hapur.

Lind kur pyet pse disa zëra rriten brenda natës, ndërsa të tjerë, të pavarur, të papërdorshëm, të papajtueshëm me pazarin, mbahen jashtë dritës.

LRE Rinisja nuk është thirrje për një zemërim tjetër.

Është thirrje për fushë të lirë, për qytetar të lirë, për përfaqësim të ndërtuar nga poshtë dhe për ndryshim që nuk i kërkon leje atij që duhet ta zëvendësojë.

Nuk kërkon ekran të dhuruar.

Nuk kërkon sondazh të dhuruar.

Nuk kërkon tavolinë pazari.

Nuk kërkon të bëhet dekor i një skene të lejuar.

Kërkon fushë të lirë, hyrje të lirë dhe të drejtën që qytetari të dëgjojë çdo alternativë përpara se sistemi t’i tregojë cilat janë alternativat e lejueshme.

Sepse e vjetra nuk trembet nga zhurma kundër saj.

Trembet nga zgjedhja që nuk e komandon dot.

Aty fillon ndryshimi i vërtetë.

Arian Galdini