📘 Rubrika Ditore: Historiku i së Djathtës Shqiptare (1912–2025) 🗓️ Dita 12. 8 Korrik 2025

👤 At Anton Harapi (1888–1946)

Në kohë rënieje, kur shtetet shemben dhe morali çahet, disa njerëz ngrihen jo me ambicie, por me një qetësi qëndrestare, për të ruajtur çfarë është e shenjtë dhe për të ndërtuar urat që lidhin kaosin me rendin.

Një ndër më të mëdhenjtë prej tyre është At Anton Harapi, françeskan, filozof, edukator, patriot dhe martir i ndërgjegjes.

I lindur në Shirokë të Shkodrës më 1888 dhe i formuar në Austri e Itali, Harapi nuk u kthye në Shqipëri për të marrë poste, por për të shërbyer të vërtetës dhe formimit të ndërgjegjes kombëtare.

Si mësues në kolegjin françeskan, publicist dhe mendimtar, ai formoi breza jo me urdhra, por me qartësi morale, gravitet shpirtëror dhe thellësi mendimi.

Ai besonte se Shqipërisë nuk i duhej revolucion, por zgjim i përgjegjësisë personale, i nderit dhe i rendit të brendshëm.

Konservatorizmi i tij shpirtëror ishte i qartë, mbështeste fenë, familjen, pronën private, bashkësinë dhe dinjitetin e njeriut si themele të pandryshueshme të një shoqërie të drejtë.

I kundërshtonte ekstremizmat ideologjikë, marksizmin, materializmin, anarkinë, jo me urrejtje, por me zërin e butë dhe të palëkundur të së vërtetës etike.

Për të, shteti ishte kujdestar i harmonisë morale, jo makineri e pushtetit.

Në vitin 1944, në çastet e fundit të Shqipërisë së lirë, ai u thirr për të marrë pjesë në një qeveri të përkohshme.

Pranoi, jo për lavdi, por për të shmangur luftën civile dhe për të ruajtur dinjitetin kombëtar në një prag kolapsi.

Kur komunistët morën pushtetin, ai refuzoi të arratisej. Refuzoi edhe të mbrohej në gjyq.

Dhe kur e dënuan me vdekje, ai tha thjesht:

“Trupin ma vrisni, por shpirtin jo.”

E pushkatuan në vitin 1946.

Por nuk e vranë dot çfarë kishte mbjellë, një jetë të tërë që dëshmonte se e djathta e vërtetë nuk është doktrinë, por qëndrim i ndërgjegjes, besnikëri ndaj rendit dhe shërbim ndaj të vërtetës.

Sot, At Anton Harapi nuk është vetëm një figurë e së shkuarës, por shembull i qytetarisë morale shqiptare, simbol i atij që qëndron drejt pa dhunë, që flet pa urrejtje, dhe që vdes pa turp.

Te ai jeton thelbi i një të djathte që s’kërkon pushtet, por harmoni; s’kërkon zhurmë, por kuptim; s’kërkon sundim, por shpëtim.

📝 Vijon nesër me figurën e radhës…