.png)
đ Rubrika Ditore: Historiku i sĂ« DjathtĂ«s Shqiptare (1912â2025) đïž Dita 16. 12 Korrik 2025
- Arian Galdini
- Jul 12, 2025
- 2 min read
đ€ ShtjefĂ«n Gjeçovi (1874â1929)
Ka njerëz që nuk e shpallën veten mendimtarë, por e ndërtuan mendimin e një kombi me heshtje, me ecje, me fjalë të pakta dhe veprim të thellë.
ShtjefĂ«n Gjeçovi ishte pikĂ«risht njĂ« prej atyre njerĂ«zve qĂ« nuk ndĂ«rtuan pushtet, por themel, dhe qĂ« pa u quajtur âkonservatorâ, ruajti vetĂ« ndĂ«rgjegjen konservatore shqiptare tĂ« gjallĂ«, tĂ« paprekur dhe tĂ« rrĂ«njosur nĂ« tokĂ«, nĂ« shpirt, nĂ« gjak.
I lindur në Janjevë të Kosovës më 1874, u bë françeskan, misionar, arsimtar, mbledhës i folklorit dhe studiues i etnografisë shqiptare.
Ai udhëtoi nëpër malet e Dukagjinit, në rrethet e Kosovës dhe të Shqipërisë së Veriut, duke mbledhur këngë, legjenda, gojëdhëna, por sidomos, ligjin e pashkruar të shqiptarëve, Kanunin e Lekë Dukagjinit, të cilin e përpiloi dhe e botoi më 1933 pas vdekjes.
Ky akt i vetëm e vendos Gjeçovin në themel të një konservatorizmi natyror shqiptar, një konservatorizëm që nuk vjen nga letrat e Perëndimit, por nga fjalët e pleqve; jo nga ideologjitë, por nga etika e transmetuar brez pas brezi; jo nga zhurma parlamentare, por nga gjaku, nderi, fjala dhe besa.
Për Gjeçovin, ligji nuk ishte vetëm rregull, ishte marrëdhënie e shenjtë ndërmjet njeriut dhe komunitetit, një mënyrë për të ruajtur lirinë përmes përgjegjësisë, dhe nderin përmes sakrificës.
Ai nuk kërkoi kurrë të bëhej figurë politike, por vepra e tij është manifesti më i qartë i një të djathte shqiptare që nuk sundon, por rregullon; nuk prish, por ruan; nuk përjashton, por edukon.
Ai u vra pabesisht në Zym të Hasit në vitin 1929.
Vdekja e tij nuk ishte vetëm eliminimi i një kleriku, ishte përpjekja për të zhdukur një kujtesë që nuk përkulej, një rend që nuk manipulohej, dhe një Shqipëri që nuk lypej.
Por Gjeçovi nuk u zhduk.
Ai mbeti kujtesë e gjallë, mbeti ligj i heshtur që flet ende më fort se shumë fjalime, mbeti etikë në një kohë pa ndërgjegje.
Sot, Shtjefën Gjeçovi është ndoshta figura më thelbësore e një të djathte shqiptare të pashkruar, por të gdhendur në vetëdijen kombëtare.
Ai nuk ka nevojë të citohet, ai jeton në mënyrën se si një popull i vërtetë mban fjalën, nderin, dhe vetveten.
đ Vijon nesĂ«r me figurĂ«n e radhĂ«sâŠ
Comments