.png)
đ Rubrika Ditore: Historiku i sĂ« DjathtĂ«s Shqiptare (1912â2025) đïž Dita 17. 13 Korrik 2025
- Arian Galdini
- Jul 13, 2025
- 2 min read
đ€ Ndre Mjeda (1866â1937)
Në kohë të mjegullta, kur kombi kërkonte ende zërin e vet dhe fjalën që mund ta mbronte e ta ndërtonte njëkohësisht, Ndre Mjeda u shfaq si poet i shpirtit, filozof i rendit dhe patriot i heshtur, por i palëkundur.
Ai ishte i tërhequr nga zhurma e politikës, por i vendosur në fjalë dhe në vepër për të ruajtur rëndin moral dhe kulturor të një kombi që ende kërkonte themelet e veta.
I lindur në Shkodër më 1866, i formuar në kolegjet jezuite të Dalmacisë, Krakovisë dhe Romës, Mjeda solli në Shqipëri jo vetëm erudicionin perëndimor, por edhe një etikë klasike dhe konservatore, të bazuar mbi besimin, rregullin, përulësinë dhe dashurinë për gjuhën.
Ai ishte ndër përfaqësuesit më të ndershëm të konservatorizmit moral dhe gjuhësor shqiptar.
Si pjesĂ« e shoqĂ«risĂ« âAgimiâ dhe njĂ« nga themeluesit e alfabetit tĂ« shqipes nĂ« Kongresin e Manastirit, Mjeda luajti njĂ« rol kyç nĂ« bashkimin gjuhĂ«sor tĂ« kombit, duke e parĂ« gjuhĂ«n jo thjesht si mjet komunikimi, por si shenjtĂ«ri shpirtĂ«rore dhe strukturĂ« tĂ« kujtesĂ«s kombĂ«tare.
Në poezinë e tij, sidomos në kryeveprën Vaji i Bylbylit, ndjehet një Shqipëri e përvuajtur por fisnike, një ndjenjë që lidhet ngushtë me shpirtin konservator që nuk kërkon të dominojë, por të qëndrojë.
Mjeda nuk e pranoi kurrë idenë e një kombi që humb lidhjen me rrënjët, me besimin dhe me moralin.
Ai kundĂ«rshtoi me vendosmĂ«ri pĂ«rpjekjet pĂ«r tâi larguar fĂ«mijĂ«t nga shkollat fetare, sepse e dinte qĂ« aty rritej jo thjesht dijenia, por karakteri, nderi dhe pĂ«rkushtimi.
Për të, e djathta nuk ishte as etiketë, as pushtet, por mënyrë të jetuari në përputhje me një rend më të lartë, atë të ndërgjegjes.
NĂ« fund tĂ« jetĂ«s u tĂ«rhoq nĂ« fshat, pa bujĂ«, pa pushtet, por me njĂ« pasuri qĂ« askush nuk mund tâia mohonte, gjuhĂ«n e ruajtur, shpirtin e pashitur dhe kujtimin e pastĂ«r nĂ« ndĂ«rgjegjen e kombit.
Ndre Mjeda është shëmbëlltyra e asaj të djathte shqiptare që nuk është krijuar në seli, por në vetmi, në reflektim, në përulësi dhe në përkushtim të heshtur ndaj atdheut.
Ai është drita që nuk kërkon të verbojë, por të ndriçojë nga brenda.
đ Vijon nesĂ«r me figurĂ«n e radhĂ«sâŠ
Comments