📘 Rubrika Ditore: Historiku i së Djathtës Shqiptare (1912–2025) 🗓️ Dita 20. 16 Korrik 2025

👤 Hafiz Ibrahim Dalliu (1878–1952)

Në një Shqipëri që endet mes shpërfytyrimeve ideologjike dhe shpopullimit shpirtëror, figura e Hafiz Ibrahim Dalliut qëndron si një shtyllë e heshtur e një të djathte të thellë, të urtë dhe të besës, ku besimi, kombi, fjala dhe morali nuk ishin ndarë asnjëherë nga njëri-tjetri.

I lindur në Tiranë më 1878, me formim të thellë fetar në Stamboll dhe me përkushtim të rrallë ndaj dijes dhe atdheut, ai ishte teolog, arsimtar, përkthyes, publicist dhe mendimtar islam me vetëdije të qartë kombëtare.

Mësues në shkollat e para shqipe, përkthyes i parë i Kuranit në gjuhën shqipe, drejtues i gazetës “Zani i Naltë”, Dalliu ishte ura midis fesë dhe qytetarisë, midis shpirtit dhe gjuhës, midis besimit dhe vetëdijes shqiptare.

Ai e pa komunizmin si shkatërrim të shpirtit dhe të rendit moral, dhe e kundërshtoi pa asnjë hezitim, me pjekuri dhe qëndresë. Regjimi e burgosi, e përndoqi, e injoroi.

Por Dalliu nuk u përkul. Ai ishte një burrë që nuk fuste frikë, por ngjallte ndërgjegje.

Në mendimin e tij gjejmë një konservatorizëm të thellë kombëtar dhe etik, ku Shqipëria duhej të ndërtohej mbi besim, dije, arsim, ndershmëri, traditë, gjuhë dhe Zot. Ai nuk ishte klerik që izolohej, ai ishte intelektual që lidhte horizontet shpirtërore me rendin shoqëror, dhe që kërkonte për Shqipërinë një elitë të brendshme, jo thjesht politike.

Sot, ai mungon në librat e historisë, por është i pranishëm në vetë aktin e mosdorëzimit të një populli, në përpjekjen për të ruajtur shpirtin përballë anullimit, dhe në idenë se e djathta nuk është për të sunduar, por për të mbrojtur të shenjtën, qoftë ajo njeri, fjalë, Zot apo atdhe.

⸻

📘 Daily Chronicle: The History of the Albanian Right (1912–2025)

🗓️ Day 20

July 16, 2025

👤 Hafiz Ibrahim Dalliu (1878–1952)

In an Albania adrift between ideological distortion and spiritual desolation, the figure of Hafiz Ibrahim Dalliu stands as a silent pillar of a deep, honorable, and loyal Right, where faith, nationhood, language, and morality were never torn apart, but lived as one.

Born in Tirana in 1878, educated in theology in Istanbul, and deeply committed to both knowledge and country, Dalliu was a theologian, teacher, translator, publicist, and Islamic thinker with a clear national conscience.

He taught in the first Albanian schools, produced the first Albanian translation of the Qur’an, and led the newspaper Zani i Naltë. In him, faith was not retreat but responsibility; language was not tool but trust.

He saw communism as a destruction of the soul and the moral order, and he resisted it with clarity, dignity, and calm defiance.

The regime imprisoned him, persecuted him, erased him. But Dalliu never bowed. He was a man who did not incite fear, but summoned conscience.

His thought reveals a deep national and ethical conservatism, Albania, he believed, must be built on faith, knowledge, education, integrity, tradition, language, and God.

He was not a cleric who withdrew from society, he was a public intellectual who joined spiritual depth with civic order, seeking for Albania not mere governance, but inner elite.

Today, absent from history books but alive in the nation’s moral memory, Dalliu lives on in every act of spiritual defiance, in every struggle to preserve the soul from erasure, and in the conviction that the Right is not made to dominate, but to guard what is sacred, whether it be man, word, God, or homeland.

📝 Continues tomorrow with the next figure…