📘 Rubrika Ditore: Historiku i së Djathtës Shqiptare (1912–2025) 🗓️ Dita 7. 3 Korrik 2025

👤 Ernest Koliqi (1903–1975)

Figura e Ernest Koliqit është një ndër më të përndriturat në ndërgjegjen e djathtë shqiptare, jo vetëm për artin dhe gjuhën që i fali kombit, por për ndërthurjen shembullore të mendimit konservator, dashurisë për kulturën dhe përkushtimit kombëtar.

I lindur në Shkodër në vitin 1903, i formuar në Padova dhe i ushqyer me filozofinë klasike dhe estetikën perëndimore, Koliqi ishte një aristokrat i shpirtit, që besonte se kombi nuk mund të ndërtohet pa shpirt dhe pa gjuhë, pa kujtesë dhe pa dije.

Ai ishte jo vetëm një nga themeluesit e prozës moderne shqipe, por edhe përkthyes mjeshtër i Dantes, Leopardi-t dhe autorëve të mëdhenj evropianë, duke i dhënë Shqipërisë një jehonë universale pa humbur rrënjët e saj kombëtare.

Si Ministër i Arsimit gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai u bë nismëtar i dërgimit të mësuesve shqiptarë në Kosovë, duke mbjellë arsim, vetëdije dhe rezistencë kombëtare në troje që kishin mbetur të ndara padrejtësisht.

Ai e kuptonte se kultura është forma më e thellë dhe më e durueshme e atdhetarisë.

Për Koliqin, e djathta nuk ishte retorikë politike, por qëndrim përballë jetës dhe kohës.

Ai besonte në rrënjë, jo në ideologji që vijnë nga jashtë dhe shkulnin njeriun nga gjuha, toka, Zoti e kujtesa.

E djathta e tij ishte një djathë humane dhe shpirtërore, që respektonte traditën, por nuk e mitizonte; që vlerësonte elitën, por nuk e ndante nga populli; që nderonte gjuhën si tempull të ndërgjegjes kombëtare, dhe arsimimin si mision për të kultivuar lirinë.

Komunistët e dënuan në mungesë, ia fshinë veprën dhe emrin për dekada, por nuk mundën kurrë ta fshijnë hijeshinë, fisnikërinë dhe thellësinë e fjalës së tij.

Ai mbeti i mërguar, por jo i humbur.

Në veprat e tij ndjehet gjithmonë një Shqipëri më e lartë se politika, më e ndjeshme se propaganda dhe më e përjetshme se çdo regjim kalimtar.

Sot, Ernest Koliqi është kthyer në ndërgjegje kombëtare, në zë që nuk ulëret, por e edukon heshtur, në kujtesë që nuk rënkon, por qëndron.

Ai është simbol i asaj të djathtës që nuk kërkon pushtet për të sunduar, por dije për të shërbyer, që nuk i trembet të resë, por nuk mohon të vjetrën, që nuk e thërret Shqipërinë, por e ngre në brendësi, si frymë, si gjuhë, si detyrim.

📝 Vijon nesër me figurën e radhës…