📘 Rubrika Ditore: Historiku i të Djathtës Shqiptare (1912–2025) 🗓️ Dita 3. 29 Qershor 2025

👤 Abdi Toptani (1864–1942)

Në heshtjen e rëndë të historisë shqiptare, ku shumë figura janë fshirë nga kujtesa e qëllimshme ose harresa e qëndrueshme, Abdi Toptani mbetet një gur i themelit që rrallë përmendet, por që qëndron në themel të shtetit shqiptar.

I lindur në vitin 1864 në Tiranë, pjesëtar i një prej familjeve më të njohura të bejlerëve shqiptarë, ai i përkiste një klase shoqërore që më vonë do të demonizohej, por që në realitet pati një rol vendimtar në lindjen e shtetit modern.

Firmëtar i Aktit të Pavarësisë më 28 Nëntor 1912, ministër i Financave në qeverinë e Ismail Qemalit dhe më pas përfaqësues i Shqipërisë në Konferencën e Paqes në Paris, Abdi Toptani ishte një politikan që nuk shfaqej me fjalime të mëdha, por që vepronte në prapaskenë me vizion, maturi dhe përkushtim të heshtur.

Në një kohë kaotike, ku Shqipëria lëkundej midis copëtimit, heshtjes ndërkombëtare dhe mjerimit të brendshëm, ai punoi për ruajtjen e unitetit kombëtar dhe forcimin e autoritetit të shtetit të sapolindur.

E djathta shqiptare historike nuk është një rrymë ideologjike që filloi në parlament, por një frymë që lindi në ndërgjegjen e një klase që ndiente përgjegjësi ndaj tokës, rendit dhe brezave.

Abdi Toptani përfaqësonte pikërisht këtë ndjenjë, ai nuk ishte i apasionuar pas politikës, por pas rendit, shtetit dhe mbrojtjes së interesit kombëtar në mënyrë të qëndrueshme dhe të matur.

Ai nuk i besonte aventurave revolucionare, por besonte se kombi ndërtohet me kohë, rend, institucione dhe ndershmëri.

Në thelb, Abdi Toptani mishëronte një konservatorizëm shqiptar të natyrshëm, mbrojtje e pronës, ruajtje e fesë dhe vlerave familjare, mbështetje ndaj shtetit ligjor dhe autoritetit kombëtar, përkushtim ndaj Shqipërisë si atdhe dhe jo si skenë interesi personal.

Ai nuk shkroi shumë, por mënyra si jetoi dhe veproi ishte një traktat heshturak i së djathtës tradicionale shqiptare.

Në dokumentet që ruhen nga koha e tij, ai shfaqet si i matur, i vendosur dhe thellësisht realist.

Ai besonte se përparimi i Shqipërisë nuk do të vinte nga shkatërrimi i të kaluarës, por nga përmirësimi i saj përmes vetëdijes dhe përkushtimit.

Nuk u përfshi në lëvizje ideologjike, por qëndroi gjithmonë në shërbim të shtetit, edhe kur ky shtet ishte ende në foshnjëri.

Figura e Abdi Toptanit na kujton se e djathta shqiptare ka edhe rrënjë të heshtura, jo gjithmonë spektakolare, por të domosdoshme.

Ajo nuk jeton vetëm në idetë e mëdha, por edhe në përgjegjësinë për të mbajtur gjallë rendin në kohë të shthurjes.

Në një kohë kur shumë u rrëzuan, ai qëndroi. Në një epokë ku pushteti rrëshqiste në duar të etura, ai mbeti i ndershëm, dhe në një botë që fliste me zë të lartë, ai zgjodhi të jetë zëri i urtësisë dhe qëndrueshmërisë.

📝 Vijon nesër me figurën e radhës…