🟦Rubrika Ditore: Nga Dhjetori 1990 tek Skuthokracia e sotme 🗓️ 6 Korrik 2025📍 Dita 12 / 121

📌 Titulli: “Kthesa autoritare: Si u bashkua e djathta me shtetin”

📝 Analiza

Nga viti 1992 deri në fundin e vitit 1994, Shqipëria nuk pa ndërtimin e një shteti të djathtë.

Pa një republikë të vlerave, të ligjit dhe të kufirit.

Ajo përjetoi bashkimin e partisë me shtetin, jo si vazhdim i komunizmit, por si deformim i së djathtës që kurrë nuk u formulua.

Fitorja e PD-së nuk u shndërrua në ndërtim institucionesh, por në kapje të institucioneve nga një logjikë kontrolli dhe lojaliteti vertikal.

Në vend të konservatorizmit institucional, u aplikua një stil personalist që e shndërroi shtetin në zgjatim të zyrës së Presidentit Berisha.

📚 Në vitin 1993, nisi vendosja e sistemit të kontrollit të centralizuar:

• Emërimet në sistemin e drejtësisë u bënë përmes filtrit politik.

• Këshilli i Lartë i Drejtësisë u kthye në një mjet për të eliminuar gjyqtarë të pakontrollueshëm.

• Drejtuesit e policisë, prokurorët, administrata shtetërore u zëvendësuan me figura të përkushtuara politikisht.

• Televizioni publik u përdor si altoparlant propagandistik.

Shprehja më e thellë e këtij mentaliteti ishte referendumi për Kushtetutën e re në vitin 1994.

Një projekt që do t’i jepte Presidentit fuqi të zgjeruara në mënyrë të frikshme:

• emërime të drejtpërdrejta,

• kontroll mbi sistemin e drejtësisë,

• dominim mbi pushtetet e tjera.

Por populli refuzoi.

🛑 Referendumi i nëntorit 1994 ishte një thirrje e heshtur kundër arrogancës së pushtetit.

Por PD nuk e dëgjoi.

Në vend që të kuptonte mesazhin, ajo filloi të mbyllej më shumë.

Zhgënjimi që nisi aty, do të çonte drejt rënies fatale të vitit 1997.

📍 E djathta shqiptare, nëse do të ishte vërtet e tillë, duhej të ndërtonte shtetin e së drejtës, jo shtetin e partisë.

Republikën e kompetencës, jo të përkatësisë.

Shtetin e kufijve institucionalë, jo të karrierave politike të mbyllura brenda rrethit të bindjes.

Por në vend të këtyre, ajo përqafoi mënyrën më të shpejtë për të sunduar, shkrihuni me shtetin, bëhuni shteti, komandojeni shtetin.

🕯️ Në këto vite u bë e qartë se PD nuk e njihte shtetin si një organizëm të shenjtë të lirisë, por si një territor për ta dominuar.

Nga këtu e tutje, çdo reformë u përkufizua nga interesi afatshkurtër i qëndrimit në pushtet.

E djathta nuk ishte më as qëllim, as mision.

U kthye në flamur pa përmbajtje, në justifikim për fuqi.

📘 Nesër, më 7 korrik: Dita 13, “Referendumi i 1994: Fitorja e parë e shoqërisë kundër arrogancës politike”

Do të analizojmë pse dështimi i Kushtetutës së re autoritare në referendum ishte një akt historik qytetar, që tregoi se populli ende kërkonte kufij ndaj pushtetit, edhe kur ky pushtet vinte nga partia që kishte sjellë shpresë.