Shqipëria nuk pastrohet në beton!

Nga Arian Galdini

Flamingoja nuk ishte problemi. Ishte dera.

Pas saj doli toka.

Pas tokës doli dokumenti.

Pas dokumentit doli paraja.

Pas parasë doli kulla.

Pastaj politika u përpoq ta quante këtë zhvillim.

Ky është çasti kur protesta pushon së qenuri vetëm një debat për lagunën, për shpendët, për turizmin, për investitorët apo për një projekt të vetëm.

Kur në të njëjtën hartë publike dalin Aruba, kokaina, tokat, kullat, resortet, falsifikimet e dyshuara, sekuestrimet dhe emrat e mëdhenj të biznesit, pyetja nuk është më nëse Shqipëria do zhvillim.

Pyetja është më e zezë.

Çfarë po quajmë zhvillim?

Nëse ajo që ngrihet si kullë ka kaluar më parë nëpër errësirën e drogës, nëpër falsifikimin e tokës, nëpër zyrën që hesht, nëpër lejen që nuk pyet, nëpër banka, noterë, ndërmjetës dhe institucione që e bëjnë krimin të duket si procedurë, atëherë nuk kemi zhvillim.

Kemi pastrim të Republikës së vjedhur në beton.

Kokaina hyn si krim.

Del si kullë.

Pastaj politika e quan zhvillim.

Kjo është poshtërsia e madhe e modelit shqiptar të këtyre viteve, krimi nuk qëndron gjithmonë në errësirë.

Ndonjëherë ndriçohet me fasadë.

Ndonjëherë merr leje.

Ndonjëherë shfaqet në maket.

Ndonjëherë vishet si resort.

Ndonjëherë ngjitet në kat dhe i kërkon qytetarit ta quajë përparim.

Por paraja nuk pastrohet vetëm në bankë.

Pastrohet edhe në gjuhë.

Në fillim quhet investim.

Pastaj quhet zhvillim.

Pastaj quhet punësim.

Pastaj quhet turizëm.

Pastaj quhet vizion.

Pastaj qytetarit i kërkohet të heshtë, sepse kush pyet për tokën, për dokumentin, për burimin e parasë, për rrugën e lejes, për pronarin e vërtetë dhe për dorën politike që e hapi portën, shpallet kundër zhvillimit.

Jo.

Kundër zhvillimit nuk është qytetari që pyet.

Kundër zhvillimit është shteti që lejon krimin të ndërrojë rrobat.

Shqipëria nuk u plagos vetëm nga ata që vodhën.

U plagos edhe nga ata që ia mësuan vjedhjes gjuhën e ligjit.

Sepse grabitja e vjetër ishte brutale.

Kjo e reja është më e rrezikshme, vjen me kontratë, me hartë, me vendim, me logo, me partner ndërkombëtar, me fjalën “strategjik”, me propagandë dhe me një qetësi të neveritshme administrative.

Kjo është arsyeja pse dosja e sotme peshon më shumë se kronika penale.

Nuk po flasim për një episod të izoluar.

Po flasim për një dyshim që prek modelin.

Nëse toka e bregdetit është fituar me dokumente që dyshohen të falsifikuara, nëse paraja e trafikut ndërkombëtar dyshohet se ka kërkuar strehë te kullat, nëse resortet dhe projektet e mëdha dalin në të njëjtin horizont me emra të dyshuar për pastrim parash, atëherë Shqipëria nuk ka më vetëm problem korrupsioni.

Ka problem themeli.

Sepse kur toka falsifikohet, Republika ndërtohet mbi gënjeshtër.

Kur paraja e pistë ngjitet në kat, qyteti nuk rritet.

Qyteti kontaminohet.

Kur krimi merr pronë, nuk pasurohet vetëm krimi.

Varfërohet ligji.

Kur pushteti e quan këtë zhvillim, nuk gënjen vetëm për projektin. Gënjen për vendin.

Këtu Rama nuk mund të fshihet pas fjalës “investitor”.

Investitori nuk e pastron tokën.

Paraja e huaj nuk e pastron dokumentin e falsifikuar.

Emri i madh nuk e shenjtëron pronën e dyshuar.

Partneri ndërkombëtar nuk e kthen në të pafajshme një histori vendase që duhet hetuar deri në rrënjë.

Pyetja nuk është vetëm kush do të ndërtojë.

Pyetja është mbi çfarë do të ndërtojë.

Mbi çfarë dokumenti.

Mbi çfarë historie prone.

Mbi çfarë heshtjeje shtetërore.

Mbi çfarë sistemi që për vite me radhë e ka parë bregdetin jo si trashëgimi kombëtare, por si truall për t’u kaluar nga dora në dorë, derisa më në fund të vijë dikush ta pagëzojë me emër luksoz.

Kjo është arsyeja pse protesta ka ndryshuar peshë.

Deri dje mund të tallej si protestë për flamingot.

Sot, pas kësaj dosjeje, flamingoja duket si shenja më e pafajshme e një kalbjeje shumë më të thellë.

Shpendi nuk ishte sentimentalizëm.

Ishte alarm.

Laguna nuk ishte dekor.

Ishte prag.

Gardhi nuk ishte incident.

Ishte shenjë e mënyrës si një vend trajtohet kur pushteti mendon se gjithçka mund të jepet, të rrethohet, të shitet, të ndërtohet, të shpjegohet dhe të harrohet.

Flamingoja ishte figura e pafajësisë.

Gardhi ishte figura e arrogancës.

Aruba është figura e prapaskenës.

Nga laguna doli harta.

Nga harta doli pyetja që pushteti nuk do ta dëgjojë, kush po e ndërton Shqipërinë dhe me çfarë parash?

Këtu protesta duhet të ngrihet, jo të ulërasë më shumë.

Duhet të bëhet më e saktë.

Më e ftohtë.

Më e pamëshirshme në pyetje.

Sepse tashmë nuk mjafton të thuhet “Shqipëria nuk shitet.”

Kjo mbetet e vërtetë, por sot ka një fjali tjetër, më të rëndë:

Shqipëria nuk pastrohet në beton.

Nuk pastrohet në kullë.

Nuk pastrohet në resort.

Nuk pastrohet në propagandë.

Një vend nuk bëhet modern sepse ndërton lart.

Bëhet modern kur di të dallojë pasurinë nga plaçka, investimin nga pastrimi, pronën nga falsifikimi, turizmin nga grabitja, shtetin nga noteri i interesave private.

Kjo është beteja reale.

Jo flamingoja kundër resortit.

Republika kundër lavatriçes.

Rama duhet të përgjigjet për modelin, jo vetëm për projektin.

Modeli i tij politik ka ndërtuar mitin se çdo kullë është përparim, çdo resort është hapje, çdo investitor është shenjë civilizimi, çdo kritik është pengesë, çdo protestë është prapambetje dhe çdo pyetje për tokën është sulm ndaj zhvillimit.

Ky mit sot është çarë.

Sepse kur dosja e drejtësisë hyn te toka, te droga, te paratë, te kulla dhe te bregdeti, propaganda e zhvillimit nuk mjafton më.

Nuk mjafton më turizmi si fjalë, investimi si mburojë, strategjiku si vulë, emri i huaj si alibi dhe maketi si përgjigje.

Maketet nuk e pastrojnë moralin e shtetit.

Një kullë mund të duket e re dhe prapë të jetë varr i së vërtetës.

Një resort mund të duket i bukur dhe prapë të jetë kapitull i një grabitjeje.

Një kontratë mund të duket e rregullt dhe prapë të bjerë mbi një tokë që kërkon drejtësi.

Ky është problemi i Shqipërisë sot.

Jo vetëm qeveria.

Jo vetëm opozita.

Jo vetëm investitori.

Jo vetëm biznesmeni.

Por zinxhiri.

Krimi kërkon para të bardha.

Paraja kërkon tokë.

Toka kërkon dokument.

Dokumenti kërkon zyrë.

Zyra kërkon heshtje.

Heshtja kërkon pushtet.

Pastaj pushteti i quan të gjitha këto zhvillim.

Nëse ky zinxhir nuk këputet, Shqipëria nuk do të ketë ndërtim.

Do të ketë varrosje të ngadaltë nën beton.

Prandaj ky nuk është moment për ta lënë dosjen në duart e propagandës.

Pushteti do të thotë se drejtësia po punon dhe se shteti po pastrohet.

Opozita do të thotë se ky është krimi i Ramës.

Të tjerët do të kërkojnë ta bëjnë kapital të vetin.

Por qytetari duhet ta mbajë pyetjen në duart e veta.

Kush e lejoi këtë model?

Kush e bëri tokën mall?

Kush e mësoi paranë e errët të flasë gjuhën e zhvillimit?

Kush i dha krimit kohë të bëhej arkitekturë?

Këto pyetje nuk janë kundër Shqipërisë.

Janë mënyra e vetme për ta shpëtuar atë.

Sepse një vend që nuk pyet nga vjen paraja, kujt i përket toka dhe kush e bekon ndërtimin, nuk është vend që zhvillohet.

Është vend që dorëzohet me leje.

Sot qytetari nuk ka nevojë të bëhet prokuror.

Ka nevojë të mos bëhet spektator.

Prokuroria të bëjë punën e vet.

Gjykata të ndajë fajësinë nga dyshimi.

Por politika nuk mund të fshihet pas pritjes juridike për të mos dhënë llogari morale.

Moralisht, pyetja është tani.

Politikisht, përgjegjësia është tani.

Republikanisht, kufiri është tani.

Nëse dosja mbyllet te disa emra dhe modeli vazhdon, nuk kemi drejtësi.

Kemi shkarkim presioni.

Nëse toka mbetet e dyshimtë dhe projekti vazhdon me një emër tjetër, nuk kemi zhvillim.

Kemi larje fasade.

Nëse qytetari kthehet në shtëpi dhe vendi vazhdon të trajtohet si mall, atëherë protesta ka prodhuar zhurmë, jo rend.

Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë beton mbi të vërtetën.

Ka nevojë për një ndarje të prerë midis krimit dhe shtetit.

Midis parasë dhe pronës.

Midis investimit dhe pastrimit.

Midis zhvillimit dhe grabitjes.

Midis Republikës dhe lavatriçes.

Kjo dosje nuk flet vetëm për njerëz që mund të arrestohen.

Flet për mënyrën se si një vend mund të kapet pa e ndjerë menjëherë kapjen, me leje, me dokumente, me ndërtime, me banka, me noterë, me heshtje, me propagandë dhe me fjalën më të përdhosur të tranzicionit shqiptar, zhvillim.

Zhvillim nuk është kur toka bëhet plaçkë.

Zhvillim nuk është kur krimi ngjitet në kat.

Zhvillim nuk është kur bregdeti kalon nga duart e errëta te vitrinat e shndritshme.

Zhvillim është kur shteti ruan të përbashkëtën nga grabitja, pronën nga falsifikimi, qytetin nga paraja e pistë dhe qytetarin nga poshtërimi.

Këtë Shqipëri duhet të kërkojmë.

Jo Shqipërinë ku kulla fsheh krimin, resorti mbulon falsifikimin dhe investimi zbret mbi tokë të kontaminuar.

Shqipëria nuk pastrohet në beton.

As në kullë.

As në resort.

As në maket.

Një vend që lejon krimin të ndërtojë fytyrën e tij, humb më shumë se pronën.

Humb kujtesën e së drejtës.

Pastaj edhe ndërtesat më të larta nuk janë zhvillim.

Janë hijet e Republikës që nuk pati guxim ta pyeste betonin se çfarë kishte brenda.

Arian Galdini